DERLEME SÖZLÜĞÜ'NDE “KURU YEMİŞ, ÇEREZ” ANLAMINDA KULLANILAN KELİMELER - Parlar, Zahide Okun (Bartın Üniversitesi, 2016)
Anadolu'da eğlencelik yiyecek olarak tüketilmesi yanında misafirlere ikram edilen kuru yemiş/çerez; doğum, düğün, nişan, kına gibi özel zamanlarda sevinçleri paylaşma, bereket, muhabbet vb. göstergesi olarak kullanılmaktadır. Özel günlerde dağıtılması, baştan aşağı saçılması veya hediye olarak gönderilmesi yanında çocuklara eğlenmeleri için verilmesi de söz konusudur. İkramlık ve hediye olarak sunulan çerezler içerdiği çerez türlerine göre sosyal statü simgesi bile olabilmektedir. Tüm bunlar dikkate alındığında çerezin Anadolu insanın sosyal hayatında bir kültür öğesi olduğu söylenebilir. Bu bakımdan çerez ile ilgili kelimeler üzerine yapılacak çalışmalar sayesinde özel günlerle ilgili âdetler, çerezlerin tüketilme usulü ve zamanı, yazın yapılıp kışın tüketilen yiyecekler gibi birçok kültürel unsur tespit edilmiş olacaktır. Bu çalışmada, Derleme Sözlüğü esas alınarak Anadolu ağızlarında çerez/kuru yemiş için kullanılan kelimeler tespit edilip incelenmiştir. Tespit edilen 99 kelime kullanım yerlerine göre sınıflandırılmıştır. Ayrıca Anadolu ağızları ile standart Türkiye Türkçesinde çerez/kuru yemiş kavramlarının kullanımı karşılaştırtılmış ve Anadolu ağızlarında çerezin anlam ve içerik bakımından çok daha geniş kapsama sahip olduğu tespit edilmiştir.

The dried fruits/snack food, which is eaten as entertainment-snack as well as being served in Anatolia to the guests are used in special days such as birthday parties, weddings, engagements, henna nights as an indication of sharing happiness, fruitfulness, friendly conversation etc. In addition to being given in special days, being scattered from head to foot or being sent as a gift they can be also given children for enjoyment. Dried fruits served as a gift and as a hospitality treatment can be even the symbol of a social status in terms of the quality of them. Taking into account all of these it can be said that dried fruits are a culture constituent in the social life of Anatolian people. In this regard, thanks to studies on words about dried fruits a lot of cultural ingredient such as customs related to special days, how and when drei fruits are consumed and food laid out in summers and eaten in winters etc will be determined. In this study the words used for dried fruits/snack in Anatolian dialects are determined and examined by being based on Compilation Dictionary. The determined Ninety-nine words are classified in accordance with their usage places. It is also compared Anatolian dialects with standart Turkish in respect to the usage of the notions of snack/dried fruits and it is realized that in Anatolian dialects snack has much more extent with regard to meaning and content.
THE WORDS USED IN THE SENSE “DRİED FRUİTS, SNACK FOOD” IN DERLEME SÖZLÜĞÜ