Polikistik Over Sendromunda Navigatör Hemşirelik Modeli ve Navigatör Hemşirenin Rolleri: Geleneksel Derleme - Özoğlu, Merve; Aladağ, Filiz Yılmaz; Küçükkaya, Burcu (Trakya Üniversitesi, 2026)
Polikistik over sendromu (PKOS), üreme çağındaki kadınları etkileyen yaygın ve heterojen bir endokrin bozukluk olup hiperverojenizm, adet düzensizlikleri ve polikistik over morfolojisi ile karakterizedir. Etiyolojisi tam olarak aydınlatılamamış olmakla birlikte, hiperverojenizm ve ovulatuvar disfonksiyon temel patofizyolojik mekanizmalar olarak kabul edilmektedir. Kullanılan tanı kriterlerine bağlı olarak PKOS prevalansı %6-20 arasında değişmekte olup dünya genelinde premenopozal dönemdeki yaklaşık her on beş kadından birini etkilemektedir. Kronik seyri ve çoklu sistemleri etkileyen yapısı nedeniyle PKOS, kapsamlı ve multidisipliner bir bakım yaklaşımı gerektirir. Bu bağlamda hemşire navigatör modeli giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Hemşire navigatörler hastalarla sürekli ve yakın iletişim kurarak tedaviye bağlı yan etkilerin yönetiminde aktif rol almakta, tedaviye uyumu artırmakta ve olası komplikasyonların erken tanılanmasını kolaylaştırmaktadır. Ayrıca klinik yanıtları izlemekte, ilaçların doğru ve zamanında kullanımını desteklemekte ve sağlık sistemi içindeki bakım süreçlerini koordine etmektedirler. Bu çalışma geleneksel bir derleme olarak tasarlanmıştır. Literatür taraması Ocak 2010 ile Aralık 2025 tarihleri arasında PubMed/MEDLINE, Scopus, Web of Science ve CINAHL veri tabanları kullanılarak gerçekleştirilmiştir. PKOS yönetiminde hemşire navigatörlerin rolleri; eğitim, koordinasyon, savunuculuk, danışmanlık, izlem ve değerlendirme, bakım planlama ve araştırma rolleri olarak tanımlanmaktadır. Bu roller aracılığıyla kadınlara semptom yönetimi, yaşam tarzı değişikliği, psikososyal bakım ve kanıta dayalı uygulamalar konusunda kapsamlı destek sağlanmaktadır. Kronik hastalık yönetimine ilişkin kanıtlar, hemşire navigatör modelinin hasta memnuniyetini ve öz yeterliliği artırdığını, tedaviye uyumu güçlendirdiğini, yaşam kalitesini iyileştirdiğini ve daha iyi klinik sonuçlara katkı sağladığını göstermektedir. PKOS bağlamında bu model, kadınları güçlendiren ve sürdürülebilir davranış değişimini destekleyen etkili bir bakım yaklaşımıdır.
Keywords: hemşirelik; model; navigatör hemşirelik; polikistik over sendromu; rol