Tâcüşşerîa Ömer b. Ahmed (Ö. 696 sonrası)'in Nihâyetü'l-Kifâye li-Dirâyeti'l-Hidâye adlı el yazma eserinin 2. cilt bey' ve ikrâh bölümleri (Tahkik ve değerlendirme) - Abdou, Awad (Bartın Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2023)
Bu çalışmada, Hanefi fakihlerinden İmam Tâcüşşerîa Ömer b. Ahmed el-Mahbûbî'nin Nihâyetü'l-Kifâye li-Dirâyeti'l-Hidâye adlı eserini tahkik ederek değerlendirdik. El yazma, Merginânî'nin el-Hidâye şerhu bidâyetü'l-mübtedî adlı eserinin "kavluhu" tipi kısmî şerhidir. Müellif, eserini anlaşılır bir üslupla yazmıştır. Eser, el-Hidâye'nin en eski ikinci şerhi olması ve kapalı yönlerini şerh etmesi yönüyle faydalıdır. Eserin müellifi Tâcüşşerîa, Orta Asya Hanefî mezhebi tarihi, Buhara ilim ve siyasetinde öne çıkan/sadr ailelerinden Mahbûbîler'e mensuptur. Müellifin soy ağacındaki baba, oğul ve vefat bilgisi ile ilgili karışıklığı, çeşitli el yazmalardaki şecerelerden gidererek torunundan aşağı doğru ailenin yakınlık sırası Sadrüşşerîa es-Sani Ubeydullah b. Mesud b. Tâcüşşerîa Ömer b. Sadrüşşerîa el-Evvel Ahmed b. Ubeydullah b. İbrahim şeklindedir. Vefat tarihi 709 değil yaşadığı olaylara kıyasla 696 sonrası bir tarih olmalıdır. El yazmasının 30 civarı nüshası olup ikinci cilde ait 12 nüshadan 10 tanesi karşılaştırarak tahkik ettik. Esas aldığımız Fatih Kütüphanesi nüshası, müellifin imla ettirdiği en eski nüshalardan biri olup hayatına en yakın nüshadır. Çalışmamız, el yazmanın ikinci cildi bey'-ikrah bölümleri arasındaki bölümlerdir.

In this study, we evaluated the work of Imam Tajussharia Omar b. Ahmad al-Mahbûbî, one of the Hanafi faqihs, titled Nihâyah al-Kifâyah li-Dirâyah al-Hidâyah. The manuscript is the partial commentary of the "kavluhu" type of Marginânî's al-Hidâyah şerhu bidâyah al-mubtedî. The author wrote his work in an understandable style. The work is useful in that it is the second oldest commentary of al-Hidayah, and it interprets the closed aspects. The author of the work, Tajussharia, belongs to the Mahbûbîs one of the prominent / sadr families in the history of the Hanafi sect of Central Asia, the science and politics of Bukhara. Clearing up the confusion about the father, son and death information in the author's family tree from the genealogies in various manuscripts, the order of closeness of the family from the grandson down is Sadrushsharia as-Sani Ubaydullah b. Masud b. Tajussharia Omar b. Sadrushsharia al-Awwal Ahmad b. Ubaydullah b. Ibrahim. The date of his death should not be 709, but a date after 696 compared to the events he experienced. There are about 30 copies of the manuscript, and we have compared and examined 10 of the 12 copies of the second volume. The copy of the Fatih Library, on which we are based, is one of the oldest copies written by the author and the closest copy to his life. Our study is the chapters between the bay'/sale-ikrâh/coercion chapters of the second volume of the manuscript.
Keywords: Din; Religion; Hukuk