Matürîdî'de imtihan olgusu - Gökmen, Tuğçe (Bartın Üniversitesi, 2025)
İmtihan kelimesi Kur'ân-ı Kerim'de doğrudan veya dolaylı olarak pek çok yerde deneme, sınama, sınav gibi eş anlamlı kelimeler ile karşımıza çıkmaktadır. Bu kelime ile ilgili İslâm düşünce geleneğinde birçok görüş belirtilmiştir. Bu kavramın Kur'ân'ın çeşitli ayetlerinde geçmesi ile âlimlerin kesin olarak şu anlama gelir sonucuna varamaması insanların aklında soru işareti oluşmasına neden olmuştur. İnsanoğlunun çoğu zaman başına gelen olaylara anlam verememesi, ben kimseye kötülük yapmıyorum neden benim başıma böyle musibetler ve belâlar geliyor diye sorgulamalarından dolayı âlimler bu kavram ile ilgili açıklama yapma gereği duymuşlardır. Şüphesiz bu âlimlerden birisi de müfessir ve fakihliği ile meşhur Ebu Mansur el-Matürîdî'dir. Düşünceleriyle İslâm dünyasının önde gelenlerinden biri olan Matürîdî'nin imtihan olgusu ile ilgili görüşleri de ehemmiyetli bir yere sahiptir. Özellikle Te'vilâtü'l Kur'ân adlı eserinde imtihan kelimesi kendisini açıklanmaya değer bir kavram olarak göstermektedir. Ona göre insan her şeyle ve her şekilde imtihan edilebilir. Allah'ın kulları denemeye ihtiyacı yoktur fakat kulların imtihan edilmesi kendi menfaatleri içindir. İmam Matürîdî'nin imtihan kavramına yüklediği anlam ve ilişkilendirdiği kelimeler ve bakış açısının farklılığı diğer âlimlerden ayrıldığının en büyük göstergesidir. Meşhur bir müfessir olan Matürîdî, bu kelimenin üzerinde fazlaca durmuş ve kendi düşünce sisteminde önemli bir yer ayırmıştır. O, imtihan kelimesini ele alırken manası, kimlerin imtihan edildiği ve ne ile imtihan edildiği meseleleri üzerinde durmuştur. Tevilâ't sahibinin düşünce sisteminde bu kavram farklı bir bakış açısıyla temellendirilmiştir.

The word imtihan appears in the Qur'an, either directly or indirectly, in many instances through synonymous terms such as testing, trial, and examination. Numerous opinions have been presented within the Islamic intellectual tradition regarding this concept. The fact that this concept is mentioned in various verses of the Qur'an, while scholars have not reached a definitive conclusion about its exact meaning, has left many questions in people's minds. Often, human beings are unable to make sense of the events that happen to them, questioning, " I do no harm to anyone, so why do such calamities and troubles befall me?" As a result of such inquiries, scholars felt the need to explain this concept. Undoubtedly, one of these scholars is Abu Mansur al- Maturidi, who is renowned as both a commentator (mufassir) and a jurist (faqih). Maturidi, who is regarded as one of the leading thinkers in the Islamic world, has significant views regarding the concept of imtihan (trial). In particular, in his work Ta'wilat al-Qur'an, the term imtihan emerges as a concept worthy of explanation. According to him, humans can be tested through everything and in every possible way. God does not need to test His servants, but the testing of the servants is for their own benefit. Imam Maturidi's interpretation of the concept of imtihan, the terms he associates it with, and his unique perspective are the most prominent aspects that distinguish him from other scholars. As a famous commentator, Maturidi focused extensively on this term and allocated it a significant place in his thought system. When analyzing the term imtihan, he focused on its meaning, who is subjected to trials, and what they are tested with. In the thought system of the author of Ta'wilat, this concept is grounded in a unique perspective.
The case of testing in Al-Ma?turi?di?
Keywords: Din