OSMANLI’DAN CUMHURİYET’E BARTIN’DA BELEDİYE TEŞKİLATININ KURULUŞU VE KARŞILAŞILAN YÖNETİMSEL SORUNLAR - Çetin, Emrah; Yılmaz, Bora; Çetin, Emrah (My University, 2019)
Bartın’da belediye teşkilatı kurulmadan önce “çarşı ağası” diye tabir edilen bir görevli tarafından çarşı ve pazar yerlerinin denetlenmesi, temizlik işlerinin yapılması gibi birtakım belediye hizmetlerinin yürütüldüğü bilinmektedir. 1867 yılında kaza merkezi haline getirilen Bartın’da belediye teşkilatının kurulması için de çalışmalara başlanmıştır. Bu kapsamda 1870 yılında kurulan belediye meclisi belediye hizmetlerini yürütme görevini üstlenmiştir. Ancak Bartın’da modern nitelikteki ilk belediye teşkilatı 1876 yılında kurulabilmiştir. Belediyenin ilk yılları kurumsallaşmanın tamamlanması, mali sıkıntılar ve eleman eksikliği gibi problemlerin aşılması ile geçmiştir. Bu yüzden ilk beş yıllık dönemde belediyenin kayda değer bir çalışması olmamıştır. Bununla birlikte 1880’li yılların ortalarından itibaren şehirdeki belediye çalışmaları yoğunlaşmıştır. Belediyenin öncelikli gündem maddesi şehirdeki su problemini çözmek olmuştur. Bunun dışında temizlik işlerinin yürütülmesi, altyapı ve kanalizasyon sorununun giderilmesi, çarşı ve pazar yerlerinin denetlenmesi gibi işler belediyenin başlıca çalışma alanlarıdır. Ayrıca şehirdeki hükümet binası, köprüler ve okulların yapımında da belediye katkıda bulunmuştur. Osmanlı taşrasındaki pek çok küçük şehir belediyesinin yaşadığı sıkıntıların benzerleri Bartın Belediyesinde de görülmektedir. Belediyenin etkin bir şekilde teşkilatlanamaması, maddi yetersizlikler, bilgili eleman eksikliği, ayan gibi önde gelen isimlerin muhalefeti vb. durumlar bu sıkıntıların başlıcalarıdır. Bununla birlikte zaman zaman Bartın Belediyesi ile ilgili zimmete para geçirme, haksız yere vergi toplama, halka zulüm ve baskı yapma gibi birtakım yolsuzluk ve usulsüzlük iddiaları gündeme gelmiştir. Bunların birçoğunun yörenin önde gelen ayanları arasındaki rekabete dayanan şikâyetlerden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Tüm bu zorluklara rağmen kuruluşunu takiben teşkilatlanma ve kurumsallaşma çabaları ile geçen ilk on yıllık dönemin ardından Bartın Belediyesinin çalışmalarındaki sürekliliğin devam ettiği görülmektedir. Üstelik Birinci Dünya Savaşı ve Millî Mücadele döneminde dahi bu çalışmaların sürdürülmüş olması Osmanlı’dan Cumhuriyet’e şehrin gelişiminin devam etmesi bakımından son derece önemlidir.
Keywords: Tarih; Kamu Yönetimi; Belediye; Osmanlı Devleti; Cumhuriyet; Bartın; Bayındırlık