Nuri Bilge Ceylan Sinemasında Toplumsal Cinsiyet: Kış Uykusu Üzerinden Nitel Bir İnceleme

Abstract

Sosyolojik çözümlemelere konu olabilecek sinema filmleri, sahip oldukları geniş kitlelere ulaşma potansiyeliyle toplumsal cinsiyetin inşası, yeniden üretimi ve temsili süreçlerinin incelenmesinde önemli bir kültürel üretim alanı olarak öne çıkmaktadır. Bu doğrultuda yürütülen bu araştırma, Nuri Bilge Ceylan’ın Kış Uykusu adlı filmi üzerinden toplumsal cinsiyet olgusunu irdelemeyi amaçlamaktadır. Bu araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizi kullanılmış; Toplumsal Cinsiyet Olgusu İnceleme Formu aracılığıyla filmdeki karakterlerin meslek tercihleri, mekânsal konumlanmaları, gündelik yaşam pratikleri ve kişilik özellikleri gibi temalar üzerinden toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin temsiller sistematik biçimde incelenmiştir. Filmde kadın karakterlerin karar alma mekanizmalarından büyük ölçüde dışlanan, toplumsal ve mekânsal hareket alanları kısıtlanmış bireyler olarak temsil edildiği; buna karşın erkek karekterlerin güç, otorite ve entelektüel üstünlük gibi nitelikler etrafında yapılandırılarak daha baskın ve merkezi rollerle konumlandırıldığı belirlenmiştir. Bu araştırma, toplumsal cinsiyet algısının sinema yoluyla nasıl inşa edildiğini ve yeniden üretildiğini tartışarak, toplumsal cinsiyet olgusuna dair farkındalık yaratmayı hedeflemektedir.