Bartın Amasra Müzesindeki Osmanlı kitabeleri

Abstract

Kültürel mirasımızın önemli bir grubunu oluşturan kitabeler barındırdıkları bilgiler itibarıyla da birçok alanın çalışma konusu olmuştur. Sanat tarihi disiplini açısından kitabeler, içeriklerinin yanı sıra biçim ve süsleme özellikleri itibarıyla de büyük önem taşımaktadırlar. “Bartın Amasra Müzesindeki Osmanlı Kitabeleri” isimli bilimsel araştırma projesi kapsamında, çeşitli tarihlerde satın alma veya toplama yoluyla Amasra Müzesine getirilen Osmanlı dönemine ait 115 kitabe incelenmiştir. Bunlardan 113’ü mezar taşı, 2’si yapı kitabesidir. Tarihi tespit edilen 53 eser H. 1107 / M. 1695 ile H. 1318 / M. 1900 yılları arasına aittir. Bunlardan 1’i 17. yüzyıl, 18’i 18. yüzyıl, 31’i 19. yüzyıl, 3’ü 20. yüzyıl tarihlidir. Günümüzde eserlerin 29’u özgün hallerini korurken diğerlerinin zaman içerisinde çeşitli nedenlerden dolayı tahrip olduğu, kırıldığı veya kırılan parçasının kaybolduğu tespit edilmiştir. Taş malzemeli bir eser dışında tamamı mermer malzemeli olan eserlerde oyma ve kazıma teknikleri kullanılmıştır. Günümüzde orijinal mezar biçimlerine dair bilgi sahibi olamadığımız eserlerde etek biçimi, gövde yatay kesiti, gövde kenarları, başlık ve tepelik biçimleri, süsleme programında ise bitkisel, geometrik ve nesneli unsurlar tespit edilmiştir. Kitabe metinleri, biçim ve içerik itibarıyla incelenmiş bunun neticesinde 1695-1900 yılları arasında Amasra’nın kültür, sanat ve tarih alanları başta olmak üzere sosyal ve edebî hayatına dair önemli bilgilere ulaşılmıştır. Amasra Müzesinde bulunan Osmanlı kitabeleri, Osmanlı coğrafyasındaki örneklerle yakın benzerlikler sergilemekte, özellikle başkent İstanbul üslubunu yansıtan biçim ve bezeme unsurlarını içermektedir