Bilişsel Çelişki Temelli Etkinliklerle Kuvvet ve Enerji ile İlgili Kavram Yanılgılarının Giderilmesi

Abstract

Bu çalışmada, bilişsel çelişki temelli etkinliklerin öğrencilerin kuvvet ve enerji konularındaki kavram yanılgılarının giderilmesine etkisi araştırılmıştır. Yarı-deneysel olan bu çalışma, 2018-2019 eğitim öğretim yılının ikinci döneminde iki ayrı ortaokulda öğrenim gören yedinci sınıf, 58 öğrenci ile yürütülmüştür. Deney grubuna bilişsel çelişki temelli etkinlikler uygulanırken, kontrol grubuna Fen Bilgisi Ders Kitabı'ndan alınan etkinlikler uygulanmıştır. Araştırmacılar, kavram yanılgılarını ortaya çıkarma, çelişki yaratma ve kavramın açıklığa kavuşturulması olmak üzere üç aşamalı yedi etkinlik tasarlamışlardır. Çalışmada veri, üç aşamalı Kuvvet ve Enerji Kavram Yanılgıları Tanı Testi kullanılarak toplanmıştır. Bilimsel bilgi ve kavram yanılgısı puanları hesaplanarak, yapılan uygulamanın etkisini belirlemek için iki yönlü ANOVA analizi kullanılmıştır. Ön ve son testlerde değerlendirilen her bir kavram yanılgısının yüzdelerini karşılaştırmak için Excel'de ek hesaplamalar yapılmıştır. Sonuçlar, kuvvet ve enerji kavramlarını anlama konusunda öğrencilerin bilimsel bilgi puanlarında bilişsel çelişki temelli etkinliklerin lehine anlamlı bir fark olduğunu göstermiştir. Benzer şekilde, öğretim veren kişiye göre öğrencilerin bilimsel bilgi puanlarında araştırmacının öğretim yaptığı grubun lehine anlamlı bir fark bulunsa da yapılan uygulama ve öğretimi veren kişi arasındaki etkileşime ait anlamlı bir fark bulunamamıştır. Kuvvet ve enerji konularındaki kavram yanılgıları gidermede bilişsel çelişki temelli etkinliklerin lehine öğrenci puanları arasında anlamlı fark bulunurken, öğretim veren kişiler dikkate alındığında anlamlı fark saptanmamıştır. Bu çalışma, yedinci sınıf öğrencilerinin kuvvet ve enerji konularında sahip oldukları kavram yanılgılarını gidermede bilişsel çelişki temelli etkinliklerin önemini göstermektedir.