Dil Bilgisi Kitaplarındaki Anlatım Bozukluğu Örneklerine Eleştirel Bakış

Abstract

Dil bilgisi konularından biri olan ve merkezî sınavlarda zaman zaman yer alan ‘anlatım bozukluğu’ dikkat çekici bir konudur. Gerek merkezî sınavlardaki gerek öğretim programlarındaki yeri dolayısıyla üzerinde sıklıkla durulan anlatım bozukluğu, çeşitli tartışmaları da beraberinde getirmektedir. Anlatım bozukluğunda; konuşma ve yazma sırasında yapılan hataların bulunarak düzeltilmesi asıl hedeftir. Oysaki dil, içinde yanlış barındıran bir yapı değildir. Yanlışı yapanlar o dili konuşanlardır. Anlatım bozukluğu çalışmalarında dili konuşanların hataları incelense de bu hatalar dile ait gibi düşünülebilmektedir. Bunun yanı sıra hata bulmak maksadıyla doğal dilde bulunmayan hatalı kullanımlar türetilmektedir. Halbuki her yanlış, anlatım bozukluğu olarak değerlendirilmeyebilir. Bununla birlikte Türkçe ders kitaplarında anlatım bozukluğu konusuna yer verilmektedir. Bu sebeple dil bilgisi kitapları ve Türkçe ders kitapları bu açıdan incelenmeli ve bu yaklaşımla yeniden düzenlenmelidir. Buradan hareketle bu çalışmada dil bilgisi kitaplarında yer alan anlatım bozukluğu başlıkları incelenmiştir. Bu çalışmanın amacı; mevcut dil bilgisi kitaplarında yer alan anlatım bozukluğu konusunu inceleyerek anlatım bozukluğunun kapsamını belirlemektir. Türkçe ders kitapları incelendiğinde anlatım bozukluğu etkinliklerinin 7. ve 8. sınıf ders kitaplarında bulunduğu tespit edilmiştir. Ayrıca dil bilgisi kitapları incelendiğinde birbirinden farklı kategori ve başlıkların olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kitaplardan alınan rastgele örnekler incelendiğinde; anlatım bozukluğu olarak görülen bazı ifadelerin dili kullananların kelime bilgisi eksikliğinden kaynaklanan hatalar olduğu görülmektedir. Konuşma dili ile yazı dili arasındaki farka dikkat ederek cümlelerin değerlendirmek anlatım bozukluğunun daha iyi kavranmasını sağlayacaktır. Dildeki her ifade yanlış olduğu düşünülmeden titizlikle incelenmesi gerekmektedir. Anlatım bozukluğu olarak düşünülen ifadelerin dilin kullanıcıları tarafından kullanılıp kullanılmadığına dikkat etmek gerekmektedir. Kelimelerin eski kullanımlarının da göz önünde bulundurulması gerekmektedir.