Topkoru Tümülüsleri: Doğu Trakya’da Yeni Bir Geç Tunç Çağı Nekropolü

Abstract

Doğu Trakya’nın hemen hemen her yerinde karşımıza çıkan tümülüsler, bu coğrafya da 5000 yılı aşan geçmişleri ile arkeolojik açıdan çok önemli bir konuma sahiptirler. Bölgede son yıllarda İstanbul’un Silivri ve Beşiktaş ilçelerinde yürütülen kurtarma kazıları ve araştırmalar, tümülüslerin bölge coğraf- yasında Erken Tunç Çağı’ndan itibaren yer almaya başladıklarını gösterdi. MÖ 3. binin başlarından MS 3. yy’a kadar Trakya topraklarında yaşayan yerel topluluk önderlerinin ve krali aristokrasinin en önemli gömü biçimi olarak kullanıldılar(Kitov 1994, 121.). Tunç Çağı’nın sonlarından itibaren Trakya’ya yeni göç akınları olmuştur. Bu göç dalgalarının sonucunda gelen topluluklar beraberlerin- de megalitik taşlar kullanarak meydana getirilmiş dolmen olarak da adlandırılan geçitli mezar odalı tümülüsler ile dolgularının önemli bir bölümü taşlardan meydana getirildiği için taşlı tepe olarak da adlandırılan ufak boyutlu tümülüsleri de getirmişlerdir. Bu yeni mezar tipleri, yaklaşık olarak MÖ 1400’lerden MÖ 700’lere kadar uzun bir zaman dilimi boyunca kullanıldılar. 2020 yılında Kırklareli İli, Kofçaz İlçesi, Terzidere Köyü yakınlarındaki Topkoru Tümülüsleri’nde gerçekleştirilen kurtarma kazı- ları ile Doğu Trakya’da Geç Tunç Çağı’na tarihlendirilen üç yeni tümülüs ortaya çıkarılmıştır. Topkoru mevkiinde kazı yapılan bölgede toplamda 13 adet tümülüs tespit edilmiştir. Tümülüslerin büyük çoğunluğu yoğun ormanlık alan içerisinde bulunmaktadırlar. Neredeyse hepsi defineciler tarafından gerçekleştirilen ağır tahribata maruz kalmıştır. Tümülüslerin çevrelerinde yapılan incelemelerde çok sayıda Geç Tunç Çağı ile Erken Demir Çağı’na tarihlendirilen el yapımı seramikler bulunmuştur. Bu tümülüsler arasında en büyük boyuta sahip olan Topkoru A tümülüsünde defineciler tarafından bir bölümü ortaya çıkarılan mezar odası ise Trakya için ünik bir örnektir. Bu mezar, yerel şist taşları kulla- nılarak meydana getirilmiş uzun ve dar bir dromos (koridor) şeklindedir. Koridorun bitimi ise apsidal bir forma sahiptir ve gömü işlemi burada gerçekleşmiştir. Bu haliyle bu mezar yapısı Batı Avrupa’da ve İngiltere’de MÖ 5. ve 4. Binlerden itibaren sıkça karşılaşılan ve long barrow olarak adlandırılan anıtlarla iç mekan plan tipi açısından benzerlik göstermektedir. Topkoru tümülüs nekropolünde yapı- lan kurtarma kazıları sırasında Balkanlar’da ve Kuzey Karadeniz’de sıkça paralellerini gördüğümüz pit grave (çukur mezar) olarak adlandırılan mezar tipine de rastlanılmıştır.