Türkiye işgücü piyasasında engelli istihdamına yönelik ayrımcılık: Talep yönlü bir analiz

Abstract

Engelliler, işgücü piyasasında işe giriş, terfi, ücret, eğitim alma gibi birçok alanda önyargılar ve üretkenliklerinin düşük olması algıları dolayısıyla ayrımcılığa maruz kalmaktadır. Bu çalışmada engellilerin, işgücü talebi (işveren) tarafından ayrımcılığa maruz kalıp kalmadığını tespit etmek amaçlanmaktadır. Bu amaçla çalışmada 2018 yılı Türkiye İş Kurumu özel sektör açık iş ilanı verileri kullanılmıştır. İşverenlerin engelli ve normal işgücüne yönelik talebi iller, ücretler, sektörler, meslekler, ana faaliyetler, NACE Rev.2 alt faaliyetler, eğitim düzeyi, cinsiyet ve yaş açısından sıklık ve yüzdeler analiziyle karşılaştırılarak incelenmiştir. Çalışmanın bulgularına göre, engelli işgücü talebi toplam işgücü talebinin %5,5’ini oluşturmaktadır. Engelli işgücüne talep normal işgücündeki gibi en çok hizmetler sektöründe (%59,6) gerçekleşmiştir. Engelli işgücüne olan talebin en fazla konaklama faaliyetinden (%20,58) kaynaklandığı ve bu talebin eğitim düzeyi (%98,35 ortaöğretim ve altı) ve nitelik bakımından düşük işlere (yaklaşık %75’i “beden işçisi(genel)”) yönelik olduğu tespit edilmiştir. İşgücü piyasasının engellilere sunmuş olduğu meslekler tek tip, düşük ücretli ve vasıfsız olup kısıtlı faaliyet alanlarında dağılmaktadır. İşgücü talebine ilişkin verilerin kullanıldığı bu çalışmanın engelli istihdamına yönelik arz yönlü araştırmaları destekleyeceği düşünülmektedir.

Disabled people are exposed to discrimination in the labor market due to prejudices and perceptions of low productivity in a wide range of areas such as employment, promotion, wages, and training. In this study, it is aimed to determine whether disabled people are exposed to discrimination by labour demand (employer). For this purpose, vacancy announcements in the private sector according to Turkish Employment Agency data in 2018 are used in the study. Labour demand for the disabled and non-disabled people was analyzed by comparing with frequency and percentage analysis in terms of provinces, wages, sectors, professions, main economic activities and NACE Rev.2 subactivities, education level, gender and age. According to the findings of the study, the demand for disabled people accounts for 5.5% of the total labour demand. As in the nondisabled labour, the demand for the disabled labour is mostly in the services sector (59.6%). It has been determined that the demand for disabled labour mostly originates from accommodation activities (20.58%) and this demand is for jobs with low education level (98.35% secondary education and below) and qualification (about 75% "manual workers (general)"). The occupations offered by the labor market to the disabled are uniform, low-paid, and unskilled, and are distributed in limited areas of activity. It is thought that this study, which uses data on labour demand, will support supply-side studies on the employment of disabled people.