İKİ KASİDE BAĞLAMINDA MÜTENEBBÎ’NİN İHŞİ?Dİ? HÜKÜMDARI EBÜ’L-MİSK KA?FU?R’A METHİYE VE HİCİVLERİ

Abstract

Ebü’t-Tayyib el-Mütenebbi?, X. yüzyılda yaşamış Arap şiirinin en güçlü simalarından biridir. O, sanatsal değeri yüksek şiirler kaleme almış, hem yaşadığı dönemde hem de sonraki dönemlerde birçok şairi derinden etkilemiştir. Daha hayattayken etrafını hayranları kuşatmış ve dönemin hükümdarları onun gibi güçlü bir şairi saraylarında görmek için ona karşı oldukça cömert davranmışlardır. Öyle ki hayatı boyunca birçok hükümdarın sarayında bulunmuş, onlara methiyeler söylemiş ve ihsanlarına mazhar olmuştur. Bu hükümdarlardan biri de kendisine valilik vaadinde bulunan ve yaklaşık olarak dört yıl himayesinde kaldığı İhşi?di? hükümdarı Ebü’l-Misk Ka?fu?r’dur. Aslen Habeşli siyahi? bir köle olan Ka?fu?r’un himayesine girmek şairin onurunu incitmiş olsa da kalbinin derinliklerinde yatan itibar elde etme arzusu onuruna üstün gelmiş ve böylece Mısır’a giderek onun himayesine girmiştir. Ka?fu?r’a yönelik sanatsal değeri yüksek methiyeler söylemiş; lakin bu methiyelerinde samimi ve içten duygular yansıtmamış, kalbinin hissettikleriyle sözcüklere dökülen mısralar daima birbiriyle çelişmiştir. Öyle ki bu methiyeler sadece çıkar amaçlı söylenmiştir. Çünkü Ka?fu?r’un kendisine verdiği vaat gerçekleşmeyince methiyelerinde yücelttiği, bütün hükümdarlardan üstün gördüğü ha?misini en ağır sözlerle, aşağılayıcı ifadelerle yermiştir. Mütenebbi?’nin Ka?fu?r için söylediği hem methiyeleri hem de hicviyeleri divanının nadide ürünleridir. Çünkü bu şiirler, sanatının en olgun olduğu bir dönemde kaleme alınmıştır. Ayrıca bu şiirler şairin; umut, arzu, hayal kırıklığı, hüzün, özlem, nefret ve kin gibi Ka?fu?r’un himayesinde bulunduğu süre boyunca yaşadığı karmaşık duygularını yansıtmış ve yaşamından izler taşımıştır. Bu çalışmada; Mütenebbi?’nin bir methiyesi ve bir hicviyesi özelinde Ka?fu?r’la ilgili kaleme aldığı şiirler incelenmiştir.