Prof. Dr. Yûsuf el-Karadâvî'nin Rabbânî hayat ve ilim kitabının İslâm'da Rabbânî ve rûhî hayatın özellikleri bölümü üzerine bazı mülâhazalar

Abstract

Prof. Dr. Yûsuf el-Karadâvî’nin (ö. 1443/2022) telif ettiği “Rabbânî Hayat ve İlim” adlı eseri, Doç. Dr. Savaş Kocabaş tarafından Türkçeye tercüme edilmiş, 2018 yılında 4. Baskısı İstanbul’da Nida Yayınları tarafından yapılmıştır. Tebliğimizin konusu, “Rabbânî Hayat ve İlim” adlı eserinin birinci bölümünde yer alan “İslâm’da Rabbânî ve Rûhî Hayatın Özellikleri” bölümüdür. İlim, ferdin ve toplum hayatının vazgeçilmezlerindendir. İlim sayesinde Rabbimizi ve kendimizi tanırız; onun elçilerini, öğrettikleri ilim ve irfânla neyin doğru, neyin yanlış olduğunun farkına varıp hayatımızı bu ilmin tezâhürleriyle şekillendiririz. el-Karadâvî’nin “Rabbânî Hayat ve İlim” adlı eseri üzerine Erdoğan Köycü’nün “İslâm’da Aklın ve İlmin Önemi” adlı çalışması dışında herhangi bir çalışma yapılmamış olduğu için bu eserin “İslâm’da Rabbânî ve Rûhî Hayatın Özellikleri” bölümü üzerine bir tebliğ yazmaya karar verdik. el-Karadâvî, İslâm'daki rabbânî ve manevî hayatın diğer ilâhî (Yahûdîlik ve Hıristiyanlık) veya ilâhî olmayan (Budizm, Maniheizm, Şintoizm, Taoizm, Sihizm vb.) dinlerdeki manevî hayat denilen şeyden ayıran özelliğinin tevhîd olduğunu vurgulamıştır. Müslümanın kendi istek ve arzularına değil, ilâhî şerîatın hükümleriyle disipline edilmiş belirli bir hayata tâbi olmanın gereği üzerinde durmuştur. İbadet için türlü türlü üslup ve şekiller koymada zevk ve duyguların hakem yapılması, akıllarının güzel görmesine ve nefislerine hoş gelmesine uygun olmadığını vurgulamıştır. Kulluk bilincinde Rabbi'ne kavuşuncaya kadarki tüm zamanlarda ve hayatının tüm dönemlerinde süreklilik gerektiğini ifade etmiştir. İbadetlerde kapsamlılık ve kuşatıcılık, süreklilik, gücü yettiği kadarını yapabilme, ibadetlerde ve muâmelâtta denge ve ölçülülük konularını âyetler ve hadîsler muvâcehesinde değerlendirmeye tâbi tutmuştur. el-Karâdâvî, İslâm'daki rabbânî ve manevî hayatın en önemli unsurunun tevhîd olduğunu; En’âm Sûresi 14, 114, 162, 163 ve 164. âyetlerini zikrederek dört kısımda değerlendirmiştir: “1. Allah’tan başka Rab edinmemek, 2. Allah’tan başka dost edinmemek, 3. Allah’tan başka hakem aramamak. 4. Allah rızasından başka bir şeyi gaye edinmemektir.” el-Karadâvî, Allah’ın Varlığı ve Tevhidin Hakikati adlı kitaplarında da tevhîd konusuna yer vermiş ve Rabbânî Hayat ve İlim kitabının ilk bölümünü de tevhîd ile başlamıştır. Bunun da el-Karadâvî’nin İslâm’da tevhîd akîdesine ne kadar önem verdiğinin bir delili olduğunu görüyoruz. Bu açıdan tebliğimizde bu faslın da içinde bulunduğu İslâm’da Rabbânî ve Rûhî Hayatın Özellikleri bölümünü değerlendireceğiz.

The book "Divine Life and Knowledge" by Prof. Dr. Yusuf al-Qaradawi (d. 1443/2022) was translated into Turkish by Assoc. Prof. Dr. Savaş Kocabaş published the 4th edition in Istanbul by Nida Publications in 2018. The subject of our presentation is the section "Characteristics of Divine and Spiritual Life in Islam" from the first chapter of "Divine Life and Knowledge." Knowledge is indispensable for both individual and societal life. Through knowledge, we come to know our Lord and ourselves; with the knowledge and wisdom taught by His messengers, we discern what is right and wrong and shape our lives according to the manifestations of this knowledge. Since no studies have been conducted on al-Qaradawi's work "Divine Life and Knowledge" other than Erdoğan Köycü's study "The Importance of Reason and Knowledge in Islam," we decided to write a paper on the section of this work titled "Characteristics of Divine and Spiritual Life in Islam." Al-Qaradawi emphasized that the distinguishing feature of the divine and spiritual life in Islam, compared with what is called spiritual life in other monotheistic religions (Judaism and Christianity) or non-monotheistic religions (Buddhism, Manichaeism, Shintoism, Taoism, Sikhism, etc.), is the concept of Tawhid (Oneness of God). He stressed the necessity for a Muslim to be subject to a specific way of life disciplined by the rulings of divine law, rather than to their own desires and wishes. He emphasized that the use of taste and emotions as judges in determining various styles and forms of worship should not be based on what their minds deem beautiful or what pleases their egos. He stated that the consciousness of servitude requires continuity throughout all periods of life, until one meets their Lord. He examined the issues of comprehensiveness and inclusiveness in worship, continuity, doing as much as one is able, and balance and moderation in worship and dealings, considering verses from the Quran and hadiths. Al-Qaradawi, citing verses 14, 114, 162, 163, and 164 of Surah Al-An'am, explains that the most important element of the divine and spiritual life in Islam is Tawhid (the oneness of God), which he defines in four parts: “1. Not taking anyone other than Allah as a lord, 2. Not taking anyone other than Allah as a friend 3. Not seeking anyone other than Allah as a judge, 4. Not aiming for anything other than the pleasure of Allah.” Al-Qaradawi also addressed the topic of Tawhid (Oneness of God) in his books "The Existence of God" and "The Reality of Tawhid," and he began the first chapter of his book "Divine Life and Knowledge" with a discussion of Tawhid. This shows how much importance Al-Qaradawi placed on the doctrine of Tawhid in Islam. From this perspective, in our presentation, we will evaluate the section on the Characteristics of Divine and Spiritual Life in Islam, which includes this chapter.