Okullardaki rehberlik servislerinin kriz yönetimine ilişkin öğretmen görüşlerinin değerlendirilmesi

Abstract

Kriz sözcük anlamı olarak birinin hayatında ya da bir kurumda aniden ortaya çıkan bunalım durumlarıdır. Eğitim kurumları da bu kurumlardan biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Eğitim kurumlarında ortaya çıkan olumsuz ve ani gelişmeler kriz olarak ifade edilebilir. Krizi önceden tahmin etmek, krize müdahale etmek ve kriz sonrası normalleşmeye dönüş yapabilmek kriz yönetimi ile yakından ilgilidir. Eğitimin kalitesini yine aynı şekilde kriz yönetiminin başarı ya da başarısızlığı etkilemektedir. Eğitim kurumlarında kriz yönetimi, krize müdahalenin planlanması ve sonrasında yapılacak faaliyetlerin belirlenmesi rehberlik servislerinin en önemli görevlerindendir. Buna bağlı olarak eğitim kurumlarında, krize yönelik tedbirlerin alınması, bu tedbirlerin sürdürülebilirliğinin sağlanması temel bir yapı taşıdır. Rehberlik servislerinin bu konuda daha etkili ve aktif olabilmek için okul müdürü, öğretmenler, veliler ve öğrenciler ile iş birliği içerisinde hareket etmesi önemlidir. Araştırmanın temel amacı kriz yönetimi konusunda önemli bir role sahip olan rehberlik servislerinin bu konudaki tutum, davranış ve becerilerinin branş öğretmenleri tarafından değerlendirilmesidir. Aynı zamanda araştırma iki farklı okul türünden alınacak olan veriler ile okul türleri arasında rehberlik servislerinin kriz yönetimi konusunda farklılıklarının olup olmadığının saptanmasını da amaçlamaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2024–2025 eğitim öğretim yılında Mersin merkezinde özel ve devlet okullarında en az 5 yıldır görev yapan 24 öğretmen oluşturmuştur. Çalışma grubu belirlenirken gönüllülük esası dikkate alınmıştır. Araştırma yöntemi olarak nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim (fenomenoloji) modeli kullanılmıştır. Veri toplama sürecinde mülakat tekniği kullanılmıştır. Görüşmeler yüz yüze gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler analizinde içerik analizi tekniği kullanılarak değerlendirilmiştir. Elde edilen görüşler çerçevesinde branş öğretmenleri açısından rehberlik servislerinin kriz yönetimindeki tutum, davranış ve becerileri değerlendirilmiş olup, okul türleri arasında olan farklılıklar sunulmuştur.

Crisis, by definition, refers to sudden and distressing situations that arise either in an individual's life or within an institution. Educational institutions are among the settings where such crises may occur. Sudden and adverse developments within schools can be considered as crises. Predicting a crisis, intervening effectively, and ensuring a return to normalcy afterward are all essential components of crisis management. Similarly, the quality of education is directly influenced by the success or failure of crisis management practices. In educational settings, planning the intervention process and determining the post-crisis actions are among the primary responsibilities of school guidance services. Accordingly, taking proactive measures against potential crises and ensuring the sustainability of these measures constitute a foundational structure within educational institutions. For school guidance services to operate more effectively and actively in this regard, it is crucial that they collaborate with school principals, teachers, parents, and students. The main purpose of this study is to evaluate the attitudes, behaviors, and competencies of school guidance services regarding crisis management from the perspective of subject-matter teachers, who serve as key stakeholders in schools. In addition, the research aims to determine whether there are differences in crisis management practices of guidance services between two different types of schools. The study group consisted of 24 teachers who had been working for at least five years in public and private schools in the central district of Mersin during the 2024–2025 academic year. The participants were selected based on voluntary participation. The study employed a qualitative research design, specifically the phenomenological method. Data were collected through face-to-face interviews using a semi-structured interview technique. The data obtained were analyzed using content analysis. Based on the findings, the attitudes, behaviors, and competencies of school guidance services in crisis management were evaluated from the perspective of subject teachers, and the differences between school types were presented.