Mâtürîdî'nin Siyer'e Dair Kritik Ettiği Bazı Rivayetler

Abstract

Bu çalışmada Mâtürîdî’nin (ö.333/944) Hz. Peygamber ile irtibatı kurulan bazı rivayetlere yönelik özgün yorumları konu edilmiştir. Bilindiği üzere hitap, muhatabı tarafından anlaşılır. Hitabın dolaylı muhatabı, onu anlamak için ilk muhatabın açıklamalarına ihtiyaç duyar. Söz konusu Kur’ân-ı Kerîm ve onu anlama faaliyeti olunca mezkûr durum daha bir önem kazanır. Çünkü Kur’ân’ın, hitap çevresinde bilinmesi nedeniyle ayrıntılarına girmediği hususlar vardır. Bu hususlar onun ilk muhataplarının rivayetleriyle anlaşılabilecektir. Ne var ki bu rivayetlerin bazısı bünyesinde problem taşımaktadır. Rivayeti aktaran ravinin tasarrufta bulunması problemin önemli gerekçeleri arasındadır. Diğer yandan geleneğin de etkisiyle rivayetlerin taşıdığı önem, zaman içerisinde onların kritik edilmeksizin kabul edilmesine yol açmıştır. Bu ise kimi durumlarda ayetlerin anlam dünyasının daraltılmasına, kimi durumlarda da Kur’ân’ın vermek istediği mesajın anlaşılmasına mani olmuştur. İş bu makalenin amacı ise Mâtürîdî’nin mezkûr problemlere karşı sergilediği tutumu ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda mukayese yöntemi kullanılmış ve neticede onun sorunlu gördüğü rivayetleri Kur’ân’ın bütünlüğünü, vahiy ortamının genelini ve aklın verilerini dikkate almak suretiyle reddettiği anlaşılmıştır. Yine onun, ayetle irtibatlandırılan rivayetin hangi açıdan kusur barındırdığını ifade ettiği ve nihayet sahih bile olsa bazı durumlarda ayetin rivayetten bağımsız olarak okunabileceğini söylediği görülmüştür.

In this study, original rewievs of al-M?tur?d? (d. 333/944) about some narratives related to the Prophet were discussed. As it is known the address is first understood by the interlocutor. The indirect interlocutor needs explanations from the first hearer to understand the oratory. This situation becomes more important when it comes to the Holy Quran and its activity. Because the Qur'an does not go into details because it is known where it originated. These issues can be understood by the narrations of his first interlocutors. However, some of these narrations have some problems. The intervening of narrative narration is one of the important reasons for the problem. On the other hand, due to the influence of tradition, the importance of narratives has been accepted without criticism over time. This in some cases prevented the narrowing of the world of meaning of verses, and in some cases prevented the understanding of the message that the Qur'an wants to give. The purpose of this article is to reveal the attitude of al-M?tur?d? to the aforementioned problems. For this purpose, the comparison method was used and as a result it was understood that he rejected the narratives which he deemed problematic by considering the integrity of the Qur'an, the general environment of revelation and the data of the mind. It is also seen that al-M?tur?d? says that some narrative about the verse is problematic and that in some cases the verse can be read independently of the narration, even if it is true.