Halide Alptekin’in Ağlama Tuna romanında balkan türklerinin sürgünü

Abstract

1912 ve 1913 yıllarında yaşanan Balkan Savaşları, Türklerin Balkanlardan kitlesel olarak sürgününe neden olan, tarihin büyük göç hareketlerinden biridir. Balkan Türklerinin 19. Yüzyıl sonları ve 20. Yüzyılın başlarında yaşadıkları bu göç trajedisi edebiyatımıza da yansımıştır. Türk edebiyatının ünlü yazarlarının bazı eserlerinde Balkan Türklüğüne ve göç sorununa değindikleri bilinmektedir. Özellikle Balkan Savaşlarının üzerinden 100 yıl geçmesinin ardından, son yıllarda Türkiye’de bu trajediyi ana eksenine alan romanların sayısında ciddi bir artış gözlenmektedir. Söz konusu eserlerden biri de Halide Alptekin’in Türklerin 19. yüzyılın sonlarından itibaren Balkanlardan zorunlu göçünü konu edindiği Ağlama Tuna 1 romanıdır. Alptekin’in bu romanı tarihî bir roman olmasının yanında Balkan sürgününe odaklanması ile de bir tür “göç” romanı olarak değerlendirilebilir. Bu niteliğiyle roman, “göç” romanlarının genel karakteristiğini yansıtmaktadır. Romanın ana kurgusunun ve temel unsularının (zaman, mekân, şahıslar vb.) “göç” olgusu ile birlikte ele alınarak oluşturulması dikkate değerdir. Bu çalışmada tarih romanlarının bir alt türü olarak değerlendirilebilecek “göç” romanlarının “göç” olgusu ile birlikte nasıl şekillendiği örnek eser üzerinde incelenmiş ve değerlendirilmiştir.