İhtiyaç odaklı Kur’ân kurslarındaki din öğretmi’nde kullanılan hadîsler üzerine bazı mülâhazalar

Abstract

Kur’ân Kursları, Yaygın Din Eğitimi’nin yapıldığı en önemli kurumlardan bir tanesidir. Araştırmamız, Yaygın Din Eğitimi kurumu olan İhtiyaç Odaklı Kur’ân Kurslarında okutulan hadîsler ve bu kurumlarda görevli Kur’ân Kursu öğreticileri ile görüşülüp onlara yönelttiğimiz açık uçlu sorular ve bunlara verilen cevaplar, bu soru ve cevapların değerlendirilmesi yönündedir. Yaygın Din Eğitimi kapsamında olan Kur’ân Kurslarındaki Din Eğitimi ile ilgili kısa bilgilere yer verilmiştir. Aynı zamanda Hz.Peygamber’in (s.a.s.) hadîslerde eğitim ve öğretim metoduna değinilmiştir. Hadîslerin Din Eğiti öğrenim ve öğretiminde Hz.Peygamber (s.a.s.) rehberliğinde nasıl bir yol izlenmesi gerektiğini işaret edilmiştir. Âyet ve hadîsler, temel kaynaklarımızdır. Hadîsler, inanç esasları, ibadet, muâmelât ile ilgili alanlarda her noktada temel kaynağımızdır. Din Eğitimi verilirken de temel iki kaynağımız Kur’ân-ı Kerîm ve hadîslerle irtibatlı bir eğitim söz konusudur. İhtiyaç odaklı Kur’ân Kurslarında daha çok ele alınan hadîsler ve bunların öğretimini ele almak araştırmamızın amacı kapsamındadır. Araştırmamızda anket modeli kullanılmış olup yedi adet açık uçlu soru hazırlanıp, yapılan görüşmelerde öğreticilere kişisel görüş ve ifadelerini sunma imkân sağlanmıştır. Evren ve örneklemini Ankara Mamak İlçesindeki merkez ve köylerde görev yapan öğreticiler oluşturmuştur. Kur’ân Kursları, Diyanet İşleri Başkanlığı’nın denetiminde Kur’ân-ı Kerîm ve Temel Dinî Bilgiler derslerinin öğretimi amacıyla açılan Yaygın Eğitim Kurumları’dır. Bilindiği gibi Kur’ân ve Sünnet, İslâm dininin temel iki kaynağı aynı zamanda İslâmî eğitim-öğretim geleneğinde daima ilk sırada yer alan temel eğitim-öğretim alanlarıdır. Hz.Muhammed’e (s.a.s.) Peygamberlik görevi (risâlet) verilmesiyle birlikte oluşmaya başlayan Sünnet’in, dinin ana kaynağı olan “Kur’ân’ın Açılımı” ve “Nebevî Tefsîri” olarak genel bir bilgi hazînesi konumunda daima ön planda tutulmasıdır. Dolayısıyla, Sünnet bilgisi olanhadîslerin öğrenim ve öğretimi, risâletle birlikte başlayan bir süreçtir. Hz.Peygamber’in (s.a.s) vefatının ardından “Âlimler, Peygamberlerin vârisidir.” (Ebû Dâvûd, 1992: İlim, 1; et-Tirmizî, 1992: İlim, 19; İbn Mâce, 1992: Mukaddime, 17) Hadîsi uyarınca kendilerini Hz.Peygamber’in (s.a.s.) ilim vârisleri olarak kabul eden Sahâbe-i Kirâm ve onlardan sonra gelen Tabîûn bulundukları yerlerde Sünnet bilgisini başkalarına öğretme konusunda büyük bir sorumluluk bilinci içinde olmuşlardır. Bu sayede hadîs öğrenim ve öğretimi nesiller boyu devam edegelmiştir. Böylece Hz.Peygamber’in (s.a.s.) risâletiyle birlikte onun rehberliğinde örgün ve yaygın şekilde başlayan hadîs/Sünnet öğrenim ve öğretimi zaman içinde meydana gelen gelişmeler ve değişmeler neticesinde kurulan özel veya genel eğitim öğretim müesseselerinde sistemleşip kurumlaştırılmıştır. Bu müesseselerden bir tanesi de günümüzde Kur’ân-ı Kerîm’in yanında, hadîs eğitiminin de verildiği Kur’ân Kurslarıdır. Kur’ân Kurslarında okutulan hadîsleri ele almadan önce Hz. Peygamber’in (s.a.s) rehberliğinde hadîs eğitim ve öğretim faaliyetlerini ele almayı uygun gördük.