Bölmeden Çıkarma Çalışmalarında ATV’lerin Çevreye Duyarlı ve Verimli Kullanım İmkânlarının Araştırılması

Abstract

Son yıllarda orman kaynaklarının daha verimli, etkin ve sürdürülebilir sekilde yönetilmesi ormanların hassas ormancılık yaklasımı ile yönetilmesini gerektirmektedir. Bu kapsamda çagdas teknoloji, her geçen gün insanoglunun hizmetine farklı materyaller ve metotlar sunmakta ve üretim çalısmalarının gerçeklestirilmesine olanak saglamaktadır. Degisimler; masraflı, zor ve zaman alıcı olan üretim faaliyetlerinin ekonomik, kolay ve hızlı yapılmasına yöneliktir. Mekanik üretim yöntemlerinin yeterli düzeyde kullanılmaması bölmeden çıkarma çalısmalarında maliyeti artırmakta ve orman ekosistemi üzerinde önemli zararlara neden olabilmektedir. Ayrıca, planlama hataları, mescerede kalan agaçlar, gençlik ve orman topragı üzerinde olumsuz etkiler meydana getirmektedir. Bu nedenle, bölmeden çıkarmada sadece maliyeti en aza indiren degil aynı zamanda çevre zararlarını minimize eden, daha küçük alanlarda çalısma olanagı saglayan modern yöntemlerin kullanılması zorunlu hale gelmistir. Ülkemizde odun hammaddesinin bölmeden çıkarılması asamalarında daha çok manuel ve kısmen de makine gücü ile gerçeklestirilen sistemler yaygın olarak kullanılırken, son yıllarda özellikle entansif (yogun) ormancılık yapılan bölgelerde mekanik bölmeden çıkarma yöntemleri daha sık uygulanmaya baslanmıstır. Bu durum mekanik araçların operasyon verimi ve mescere zararlarını minimize ederek bölmeden çıkarma çalısmalarında en uygun ve ekonomik yöntemin kullanılmasını olanak saglamaktadır. Ancak, ülke ormancılıgında yeni olan bazı mekanik bölmeden çıkarma araçlarının performansı üzerine herhangi bir bilimsel çalısma bulunmamaktadır. Bu çalısma ile hafif egimli arazilerde (%11-20) bölmeden çıkarma çalısmalarında ülkemizde ilk defa kullanılacak arazi araçları (ATV) ile gerçeklestirilen bölmeden çıkarma çalısmalarının verim ve mescere zararı açısından degerlendirilmesi amaçlanmıstır. ATV?lerin ormancılık çalısmalarında uygulanabilirliginin arastırıldıgı bu çalısmada optimum verim saglanması amacıyla, farklı metodların ve ekipmanların kullanılması ve buna yönelik uygulamaların ormancılık için gelistirilmesi de planlanmaktadır. Ayrıca, operasyonel verimi etkileyen faktörler belirlenerek, verimin arttırılmasına yönelik çözüm önerilerinin sunulması, sürütme faaliyetleri sırasında mesceredeki agaç ve fidan zararlarının belirlenmesi, orman topragında olusan zarar durumunun tespit edilmesi ve zararların en aza indirilmesine yönelik çesitli ÖZET (devam ediyor) öneriler gelistirilmesi planlanmıstır. Çalısma ile elde edilecek sonuçların uygulamaya konulmasında ülke ormancılıgımıza önemli katkılar saglayacagı düsünülmektedir. Çalısmada kullanılan lastik tekerlekli ATV?de 2. ekipman ile 1. Ekipmana göre 0.29 m3/saat daha verimli iken paletli ATV kullanımında ise fark 0.35 m3/saat dir. Gerek paletli gerek lastik tekerlekli ATV?nin kullanımında 5. Seferden itibaren ilk 9 cm?de sıkısma degerleri artıs gösterir iken sonrasında sabit kalmakta yada azalmaktadır. Ayrıca paletli ATV?nin kullanımı ile zeminde meydana gelen gözenek hacmindeki azalmanın lastik tekerlekli ATV?ye oranla daha az oldugu tespit edilmistir.