Abbasi Sarayında nedim olmak: Ebu Bekir Sûlî örneği

Abstract

Başta Sasaniler, Romalılar, Emeviler ve Abbasiler dönemlerinde kişiliği, bilgisi ve marifetleriyle hükümdarları eğlendiren ve onlara arkadaşlık eden kişiler bulunmuştur. Nedim denilen bu kişiler sohbet ve işret meclislerinde hükümdara eşlik etmekte, söyledikleri şiir ve nükteler ile icra ettikleri şarkılarla onu eğlendirmekteydiler. Nedimleri ilk kez bir düzene koyan, bu işi kurallara bağlayan Sasani devletinin kurucusu Babek oğlu Erdeşir'dir. Emevilerden Yezid b. Abdülmelik dönemine kadar Sasanilerin geleneği değişmeden uygulanmıştır. Yezid b. Abdülmelik ve Velid b. Yezid ise uygulamalarda değişimler meydana geldi. Nedimlik mesleği meclisinde bulunduğu hükümdarla uyum gerektirdiğinden nedimler yerine göre ciddi ve düşündürücü, yerine göre şakacı ve nüktedan, ayrıca tehlike anında kendini ona siper etmekten çekinmeyecek ölçüde cesur olmalıdır. Bu özelliklerinin yanı sira edebiyat ve satranç alanındaki ustalığı dolayısıyla saray muhitine giren Ebu Bekir Suli, dönemin satranç ustası el-Maverdi'yi yenerek büyük itibar kazanmış ve halifelerin nedimleri arasına girmiştir. Suli, Mu’dazıd' dan Razi'ye kadar dört halifenin döneminde saray nedimliği yapmıştır. Özellikle şehzadeliğinde hocalığını yaptığı Razi'nin halifeliğinde rahat bir hayat sürmüş ve önemli eserlerini yazmıştır. Suli'nin halife Razi Billah'ın nedimi olarak yaptığı görevler şunlardır: Halifelik görevi sırasında kullanacağı lakabı önermek, sohbet meclisine katılacaklarn listesini hazırlamak, bu meclislerde halifeye eşlik etmek, yolculuğa veya ava çıktığında onunla çıkmak, sıkıntılı anlarında halifeyi dinleyip teselli etmek, yerine göre sırdaşı veya dert ortağı olmaktır. Razi Billah'tan sonra gelen halifelerin döneminde Ebu Bekir Suli’nin yerini muhafaza edememiştir.