Hz Ali Muaviye yazışmaları ve İslam tarihi açısından önemi

Abstract

İslâm tarihinde ilk itikâdî ve siyasi ihtilafların baş gösterdiği ve derin kutuplaşmaların meydana geldiği dönem Hz. Ali’nin halifeliğine tesadüf eder. Çünkü o, III. Halife Hz. Osman’ın şehit edilmesi gibi önemli bir olaydan hemen sonra halife seçilmiş ve ondan beklenen ilk icraat da Hz. Osman’ın katillerinin bulunması olmuştur. Muâviye’nin Hz. Ali’ye biat etmeme sebebi olarak “Osman’ın kanını talep” konusunu öne sürmesi ile başlayan ve karşılıklı olarak gönderilen elçiler aracılığıyla sürdürülen Sıffîn Savaşı öncesine ait yazışmaların İslâm tarihinin bu kritik dönemine farklı bir bakış getireceği kanısındayız. Bu çalışmada; söz konusu mektuplardan hareketle Halife Hz. Ali’ye biat, Hz. Ali’nin halifeliğinin meşruluğu, Osman’ın katillerinin bulunması, Muâviye’nin hilafet konusunda liyakat ve ehliyeti ile Hz. Ali’nin buna cevapları gibi hususlar tartışılmaktadır. Çalışmada yazışmalarda kullanılan üslup üzerinde de durularak dönemin tartışma tarzı ortaya konulmuş, tarafların bir birine karşı delil olarak kullandığı kimi nitelemelere dikkat çekilmiştir. Bu nitelemelerin ve imaların, taraflar arasındaki husumetin kökenine ilişkin işaretleri aranmış, İslâm’da ilk siyasi ve itikâdî ihtilaf ve kutuplaşmaların başladığı dönemin en kritik gündem konularına, esas kahramanlarının ağzından ışık tutan yazışmalar değerlendirilmiştir.

The first political and belief disputes and deep polariza-tions, which are occurred in the history of Islam, were run across in the period of the caliphate of Hz. Ali. Because he was chosen as the caliph after the 3rd caliph Hazrat Osman was martyrized and the first thing he was expected to do was to find the murderers of Hazrat Osman. We believe that the correspondences which start-ed with Muawiya’s not agreeing to obey Hazrat Ali by bringing for-ward the issue of “demanding for Osman’s blood”, carried out via messengers before the Battle of Sıffin. These will bring a different viewpoint to this critical period in the history of Islam. In the light of the mentioned letters, this study discusses the issues such as obedience to Hazrat Ali, the legitimacy of his caliphate, finding the murderers of Osman, the competency and qualification of Muawi-ya in caliphate and Hazrat Ali’s answers to it. The study also puts emphasis on the style used in correspondences and thus, reveals the way of discussion during the period and some attributions that parties used towards each other were highlighted. The rea-sons behind the attributions, implications and hostility between the parties were investigated, and the correspondences, which shed light on the most critical agenda of the first political and be-lief disputes, and deep polarizations occurred in the history of Is-lam, were assessed straightly at first hand from main characters.