İMÂMEYN'İN İBADET VE NİKÂH KONULARINDA MÜFTÂ BİH KABUL EDİLEN GÖRÜŞLERİNE EL?HİDÂYE ÖZELİNDE MUKAYESELİ OLARAK GENEL BİR BAKIŞ

Abstract

Maveraünnehir'de yetişen meşhur Hanefî fakihlerinden birisi olan Burhâneddin el?Merğınânî'nin el?Hidâyeadlı eseri ortaya konulduktan sonra çok fazla rağbet görmüş ve üzerine birçok çalışma yapılmıştır. el?Hidâye 'deEbû Hanîfe, İmam Muhammed, Ebû Yusuf ve İmam Züfer'in görüşlerinin yanında İmam Şafiî'nin de görüşleri yeralmaktadır. Eserde, zikredilen imamların görüşleri, dayanakları ile birlikte verilmektedir.Bu çalışmada biz, el?Hidâye'deki İbadet ve Nikâh bölümlerini dikkate alarak İmameyn (Ebû Yusuf ve İmamMuhammed)'in Ebû Hanîfe' ye karşı birleştikleri konuları belirledikten sonra görüş ayrılıklarını gerekçeleriylebirlikte ortaya koyduk ve yer yer de diğer mezhep imamlarının görüşleriyle karşılaştırdık. Kuşkusuz mezhepâlimleri görüşlerini ortaya koyarken birçok delil getirmişlerdir. Bu delilleri mümkün mertebe tespit ederek vediğer mezhep âlimlerinin görüşleriyle de karşılaştırarak müftâ bih/tercih edilir olmaya daha şayan olangörüşleri bulmayı amaçladık. Daha genel olarak amacımız ise, İslam Hukukunun durağan bir yapıya sahipolmadığını, zamanın ve şartların değişmesine bağlı olarak hükümlerin de değiştiğini fakat bu değişikliğin de birmetot doğrultusunda gerçekleştiğini ortaya koymaktır.Yapmış olduğumuz araştırma sonucunda gördük ki İmâmeyn'in diğer mezhep imamlarıyla birleşmişolduğu konular azımsanamayacak kadar çoktur. Günümüzde de İmâmeyn'in müftâ bih olarak uygulana gelengörüşleri çeşitli fetvalarda kabul görmüş ve benimsenmiştir.The work of Burhâneddin el?Merğinânî, one of the notorious Hanafi canonists who grew up inMaveraünnehir, named el?Hidâye, has been very popular and many studies has being done on it. al?Hidâye hasalso included Imam Shafi'i's views in addition to Abu Hanifa, Imam Muhammad, Abu Yusuf and Imam Züfer'scomments. In the work, the opinions of the mentioned imams have given with their supports.In this study, we determined the differences of Imameyn (Abu Yusuf and Imam Muhammad) against AbuHanifah by taking into account the Worship and Marriage sections in al?Hidâye, then we put forward the reasonsof different opinions and compared them with the views of other sect imams. Undoubtedly, the scholars of thesects have brought many evidences. We aimed to find the views that are more likely to be muftâ bih / preferredby identifying these evidences as much as possible and comparing them with the views of other sectarianscholars. More generally, our aim is to show that the Islamic Law does not have a static structure and theprovisions change due to the change of time and conditions but this change is realized in accordance with amethod.As a result of our research, we have seen that the subjects which İmâmeyn has merged with other sectimams are too many to be underestimated. Today, Imameyn's views that in force as muftâ bih are accepted andadopted in various fatwas.