Çakraz Yer Adının Etimolojisi Hakkında Düşünceler

Abstract

Ad biliminin (onomastik) alt kollarından biri olan yer adı bilimi (toponimi), toplumların kâinatı ve tabiatı idrak biçimlerini mekân algıları üzerinden irdelemeye yarayacak adlandırma verilerini dikkate sunar. Bu bağlamda, Anadolu coğrafyasındaki Türkçe yer adlarını incelemenin, Türkiye Türklerinin kültür ve iskân tarihi hakkında yol gösterici çıktılar elde etmek için oldukça uygun bir metot olduğu söylenebilir. Anadolu’da bulunan ve ses-şekil yapıları itibarıyla Türkçe oldukları anlaşılan yer adlarından bir kısmının dil maceraları ve kökenleriyle ilgili halk etimolojileri dışında herhangi bir bilginin ortaya konulmadığı dikkati çekmiştir. İlgili dikkatten yola çıkılarak bu çalışma vasıtasıyla, Anadolu’nun muhtelif bölgelerinde toponim olarak kullanıldığı tespit edilen “Çakraz” adlandırmasının köken bilgisi üzerine dil biliminin yöntemlerini esas alan birtakım öneriler dile getirilmiştir. Buna göre, “Çakraz” yer adının “Çakır+Az” biçiminde teşekkül ettiğini düşünmek için pek çok dilsel sebep vardır. Çalışmada, mezkûr sebepler ile bu yer adının hangi anlam alanını kapsıyor olabileceği alternatif görüşler eşliğinde ve Bartın-Amasra’da yer alan Çakraz toponimi temel alınarak araştırılmıştır.