Türkiye’de idari iş ve işlemlerin çevrenin korunması açısından değerlendirilmesi

Abstract

Bu çalışmada Türkiye örneği özelinde idari iş ve işlemlerin çevreye olumlu ve olumsuz olan/olabilecek etkilerinin bir değerlendirmesi yapılarak çevrenin korunması gerektiği boyutu incelenmiş ve çevresel korumanın önemi vurgulanmıştır. Çevreyle ilgili doğrudan ya da dolaylı olarak idarenin yapma ya da yapmama şeklinde yetki ve sorumluluk üstlenmesi çerçevesinde yükümlülükleri bu incelemenin temelini oluşturmuştur. Ayrıca örnek olay ve mahkeme kararları ile konunun çevreci anlayışla uyumlu olduğu desteklenmeye çalışılmıştır. Çalışmada öncelikle kavramsal çerçeve çizilerek idari iş ve işlemlerin çevreyle ilgili olarak kapsamı belirlenmiştir. Bu gereklilik özellikle idarenin yetki alanından çok sorumluluk alanının belirlenmesidir ve bu durum izin, onay, ruhsat verme, denetleme gibi idarenin takdir yetkisine bırakılmış konularda söz konusudur. Dolayısıyla idarenin iş ve işlemlerinin çevre ile ilgili sonuçları, idare üzerinde özellikle yargısal denetim yolu olmak üzere etkin bir denetim sistemini gerekli kılacaktır. İdare; iş ve işlemleri ile olduğu kadar hem kendi faaliyetleri hem de denetleyici rolü ile çevrenin kirletilmesi veya korunması konusunda en önemli aktörlerden birisidir. İdarenin çevre korumaya katkısı çevresel duyarlılık derecesi açısından önem taşır. Zira idare önceliğini işsizliği önleme ve ekonomik kalkınmaya verecek olursa çevresel hassasiyetler geri plana atılacaktır. Bu durum idari iş ve işlemlerin çevre üzerinde olumlu olduğu kadar olumsuz sonuçlarının da olduğu gerçeğini göstermektedir. Bu çerçevede idarenin takdir yetkisinin iş ve işlemlere yansıması çeşitli çevreci düzenlemeler yapma, gerektiğinde cezai işlemler uygulama şeklinde geniş bir etki alanının olduğu ortaya konulmuştur. İdarenin çevreci bakış açısından olumlu ya da olumsuz iş ve işlemlerinin ve faaliyetlerinin yargısal denetim ile kişiler, kurumlar ve idarenin kendisi bakımından değerlendirilmesi yapılarak konunun çevre ile uyumlu yönleri olabileceği tespit edilmiştir.