18. YÜZYILA AİT BİR TÜRKÇE SARF KİTABI: H??? KİT?B-I SARF-I TÜRKÎ

Abstract

Berlin Devlet Kütüphanesi Doğu El Yazmaları Koleksiyonu’nda Ms. Diez A quart. 95numarasıyla kayıtlı H??? Kit?b-ı Sarf-ı Türkî (H. 1201/M. 1786) adlı eser, 1b-10a varakları arasındayer alan küçük bir Türkçe sarf (şekil bilgisi) kitabıdır. Eserin 1b-7b varakları arasında eşya-alet, atbiniş-koşum takımı, içecek, silah, giysi, ayakkabı, kumaş, hayvan, yiyecek, meyve, organ, mesken, bitkibaharat, boya, kimyevi madde isimleri sıralanmış; daha sonra bu isimlerden birçoğunun iyelik çekimleri(3. teklik kişi iyelik çekimi hariç) verilmiştir. İsimlerin iyelik çekiminden sonra 7b-8a varakları arasındabasit ve birleşik zamanlı fiil çekimlerine örnekler verilmiştir. Eserin 8b-10a arasındaki varaklarında ise18. yüzyıl İstanbul’unun meslek isimleri (193 adet) “Bâb u fî Beyân-ı Esnâfları” alt başlığındalistelenmiştir. Osmanlı Türkçesi gramer kitaplarından Müyessiretü’l-Ulûm (M. 1530)’dan sonra eneski tarihli gramer kitabı olan H??? Kit?b-ı Sarf-ı Türkî, 18. yüzyıl Türkçesinin söz varlığını ve şekilözelliklerini içermesi açısından önemli olduğu kadar 18. yüzyıl İstanbul’unun sosyal ve meslekhayatına, dönemin günlük hayat kültürüne ışık tuttuğu için de dikkate değerdir. Bu makalede amaçeseri Türkoloji dünyasına tanıtmak ve 18. yüzyıl Türkçesi üzerine yapılan çalışmalara katkıdabulunmaktır.