Öğretmen adaylarının yansıtıcı düşünme ve problem çözme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Abstract

Araştırmanın amacı, öğretmen adaylarının yansıtıcı düşünme becerileri ile problem çözme becerileri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bunun yanı sıra ilgili çalışmada; ilişkisel tarama modeli kapsamında karma yöntem uygulanmış olup, karma yöntem içerisinde yer alan açıklayıcı desene yer verilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu ise 2023-2024 eğitim ve öğretim yılı bahar döneminde; Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Kastamonu Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi’nde 3 ve 4. sınıfta yer alan tüm öğretmen adayları ile sınırlandırılarak yürütülmüştür. Araştırmanın evreni, olarak belirlenen ilgili fakültelerin 3 ve 4. sınıfın da yer alan toplam 2695 öğretmen adayı içerisinden, kolayda örnekleme yöntemi ile araştırmaya katılan 767 öğretmen adayı ise bu çalışmanın örneklemini oluşturmuştur. Araştırmanın verilerini; ‘‘Kişisel Bilgi Formu, Yansıtıcı Düşünme Eğilimi Ölçeği (YANDE), Problem Çözme Envanteri Ölçeği (PÇE) ve Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu’’ oluşturmuştur. Karma yöntem bakımından araştırmamızın nicel veri kısmını incelediğimizde, ilgili çalışmamızın normal dağılım gösterdiği ve parametrik test koşullarını sağladığı belirlenmiştir. Bu doğrultuda öğretmen adaylarına yönelik tanımlayıcı istatistiklere yer verilerek ilgili becerilerin ve alt boyutlarının aritmetik ortalamaları ile standart sapmaları belirlenmiştir. Aynı zamanda farklılık analizleri kapsamında öğretmen adaylarının yansıtıcı düşünme ve problem çözme becerilerinin demografik özellikleri açısından anlamlı bir şekilde farklılaşma olup, olmadığı incelenmiştir. Bu doğrultuda gruplar arası farklılıkları analiz etmek için; Bağımsız Örneklem T-Testi ve One-Way ANOVA testi kullanılmıştır. Ardından öğretmen adaylarının yansıtıcı düşünme ve problem çözme becerileri arasında ilişki olup, olmadığı doğrultusunda; Pearson Korelasyon analizi yapılmıştır. Analizlerin son aşamasında, öğretmen adaylarının yansıtıcı düşünme ve alt boyutları ile problem çözme becerileri ve alt boyutları arasında anlamlı ilişkiye yönelik, basit ve çoklu regresyon analizleri yapılmıştır. Araştırmamızın nitel veri kısmında ise yarı yapılandırılmış görüşme formu içerisinde yer alan 5 adet açık uçlu soru 52 öğretmen adayına uygulanarak ilgili görüşleri alınmıştır. Araştırmanın sonuçlarını incelediğimizde ise; öğretmen adaylarının yansıtıcı düşünme ve alt boyutları ile problem çözme ve alt boyutları, demografik özellikleri açısından herhangi bir değişkenine göre farklılaşma görülmemiştir. Bunun yanı sıra genel olarak öğretmen adaylarının yansıtıcı düşünme becerileri ile problem çözme becerileri arasında orta düzeyde pozitif bir ilişki bulunmuştur. Diğer yandan; bağımsız değişken olarak yansıtıcı düşünme eğilimi ile bağımlı değişken olan problem çözme becerileri üzerine yapılan regresyon analizi sonuçlarına göre; yansıtıcı düşünme eğiliminin problem çözme becerileri üzerindeki etkisine yönelik kurulan model anlamlı bulunmuştur. İlgili becerilerin alt boyutları arasında yapılan çoklu regresyon analizi sonuçlarına göre anlamlı sonuçlar veren değişkenler incelendiğinde; sürekli ve amaçlı düşünmenin, aceleci yaklaşımı pozitif; sürekli ve amaçlı düşünmenin, açık fikirliliğin, öngörülü ve içten olmanın kendine güvenli yaklaşımı pozitif; sürekli ve amaçlı düşünmenin, sorgulayıcı ve etkili öğretimin, öğretim sorumluluğu ve bilimselliğin düşünen yaklaşıma pozitif yönde etki yaparken, açık fikirliliğin negatif yönde etkilediği; sürekli ve amaçlı düşünmenin, öğretim sorumluluğu ve bilimselliğin planlı yaklaşıma pozitif yönde etki yaparken, öngörülü ve içten olmanın negatif yönde etkilediği; araştırmacı olmanın, açık fikirliliğin, öngörülü ve içten olmanın, sorgulayıcı ve etkili öğretimin, öğretim sorumluluğu ve bilimselliğin kaçıngan yaklaşıma pozitif; sürekli ve amaçlı düşünmenin, öngörülü ve içten olmanın, öğretim sorumluluğu ve bilimselliğin değerlendirici yaklaşıma pozitif yönde etki yaparken, açık fikirliliğin negatif yönde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda ise; öğretmen adaylarının yansıtıcı düşünme becerileri ile problem çözme becerileri arasında anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır.The aim of this research is to examine the relationship between reflective thinking skills and problem-solving skills of prospective teachers. Furthermore, a mixed-methods approach was applied within the framework of a correlational survey model, specifically employing an explanatory design. The study group consisted of all prospective teachers in the 3rd and 4th years at Bartın University Faculty of Education, Kastamonu University Faculty of Education, and Zonguldak Bülent Ecevit University Ereğli Faculty of Education during the spring semester of the 2023-2024 academic year. The research population comprised a total of 2695 prospective teachers in the 3rd and 4th years of these faculties. The sample consisted of 767 prospective teachers selected using convenience sampling. The research data was collected using a "Personal Information Form," the "Reflective Thinking Tendency Scale (RTTS)," the "Problem Solving Inventory Scale (PSS)," and a "Semi-Structured Interview Form." When we examined the quantitative data portion of our mixed methods research, it was determined that our study showed a normal distribution and met the parametric test conditions. Accordingly, descriptive statistics were presented for prospective teachers, and the arithmetic means and standard deviations of the relevant skills and their sub-dimensions were determined. Simultaneously, within the scope of difference analyses, it was examined whether there was a significant difference in the reflective thinking and problem-solving skills of prospective teachers in terms of their demographic characteristics. To analyze intergroup differences, the Independent Samples T-Test and One-Way ANOVA test were used. Then, Pearson Correlation analysis was conducted to determine whether there was a relationship between the reflective thinking and problem-solving skills of prospective teachers. In the final stage of the analyses, simple and multiple regression analyses were conducted to examine the significant relationship between the reflective thinking and its sub-dimensions and the problem-solving skills and their sub-dimensions of prospective teachers. In the qualitative data portion of our research, 5 open-ended questions in a semi-structured interview form were administered to 52 prospective teachers, and their opinions were obtained. When we examined the results of the research; No significant differences were observed in the reflective thinking and sub-dimensions, and problem-solving and its sub-dimensions, of prospective teachers based on any demographic variable. Furthermore, a moderately positive correlation was found between prospective teachers' reflective thinking skills and problem-solving skills. On the other hand, according to the results of the regression analysis conducted on the independent variable, reflective thinking tendency, and the dependent variable, problem-solving skills, the model established regarding the effect of reflective thinking tendency on problem-solving skills was found to be significant. When examining the variables that yielded significant results according to the multiple regression analysis conducted among the sub-dimensions of the relevant skills, it was found that: continuous and purposeful thinking positively influenced the impulsive approach; continuous and purposeful thinking, open-mindedness, foresight, and sincerity positively influenced the self-confident approach; continuous and purposeful thinking, inquisitive and effective teaching, teaching responsibility, and scientific approach positively influenced the thinking approach, while open-mindedness negatively influenced it; continuous and purposeful thinking, teaching responsibility, and scientific approach positively influenced the planned approach, while foresight and sincerity negatively influenced it. The study concluded that being a researcher, open-minded, being insightful and sincere, questioning and effective teaching, teaching responsibility, and scientific approach have a positive effect on the avoidant approach; while continuous and purposeful thinking, being insightful and sincere, teaching responsibility, and scientific approach have a positive effect on the evaluative approach, and open-mindedness has a negative effect. The research also found a significant relationship between prospective teachers' reflective thinking skills and problem-solving skills.