LUCIS MODELİ İLE KONUT YERLEŞİMİNE FİZİKSEL AÇIDAN UYGUN ALANLARIN BELİRLENMESİ, BARTIN KENTİ ÖRNEĞİ

Abstract

Günümüzde hızlı nüfus artışına bağlı olarak, kentler hızla gelişmekte ve kentsel alanlar kırsal alanlara doğru genişlemektedir. Kentsel peyzajdaki bu değişim, daha çok yeni konut yerleşimlerine duyulan talep ile ortaya çıkmakta ve bu talebin plansız bir şekilde karşılanması da çarpık kentleşmeye neden olmaktadır. Özellikle deprem ve sel gibi doğal afetler ya da çevre kirliliği vb. insan kaynaklı problemlerin tehdit ettiği kentlerde, biyolojik, fiziksel, sosyal ya da ekonomik kriterlerin bir kısmını göz ardı eden planlama kararları alan kullanım sorununu daha da arttırmaktadır. Araştırma alanı olarak seçilen Bartın kenti de 1991 yılında il olduktan sonra hızlı bir gelişme sürecine girmiş ve nüfus artışına paralel olarak ortaya çıkan konut talebine cevap verebilecek uygun alan tercihleri gündeme gelmiştir. Özellikle son yıllarda plancılar tarafından yoğun olarak kullanılan GIS tabanlı uygunluk analizleri, planlama aşamalarına önemli katkı sağlamaktadır. Bunlardan biri de ArcGIS araçlarını kullanılarak 2007 yılında geliştirilen ve Florida eyaleti için uygulanan LUCIS modelidir. Bu araştırmada uygunluk analizlerinde yeni bir yöntem olan LUCIS modelinin ilk üç aşaması kullanılarak, Bartın kenti mücavir alan sınırları içerisinde, konut yerleşimine fiziksel açıdan uygun alanların belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntemde, amaç-tabanlı LUCIS modeli, çalışma alanı için uyarlanarak uygunluk analizleri gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda ilk önce, alana özgü konut yerleşimini etkileyebilecek fiziksel faktörlere ait amaçlar (kriterler) belirlenmiştir. İkinci aşamada, envantere ait harita altlıkları kullanılarak, ArcGIS ortamında, analizler için gerekli olan veri katmanları hazırlanmıştır. Daha sonra, amaç ve alt amaçlar için GIS modelleri oluşturulmuş ve bunlar çalıştırılarak uygunluk analizleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen haritalar, atanan ağırlıklara göre birleştirilerek, konut yerleşimine fiziksel açıdan en uygun alanlar belirlenmiştir. Son bölümde ise, analizlerden elde edilen bulgular değerlendirilerek mekânsal sonuçlar ortaya konulmuştur.