Açık hava koşullarında sarıçam (Pinus sylvestris L.) ve kestane (Castanea sativa Mill.) odunlarının kimyasal yapısında meydana gelen değişikliklerin belirlenmesi

Abstract

Özet Proje kapsamında ülkemizde açık hava koşulları altında yaygın olarak kullanılan yapraklı ve iğne yapraklı ağaç türlerinden kestane ( Castanea sativa Mill.) ve sarıçam ( Pinus sylvestris L.) seçilmiştir. 15,0 x 7,5 x 1,5 cm boyutlarında hazırlanan örnekler açık alanda güneşe karşı 45° eğimli olarak tesis edilen paneller üzerine yerleştirilerek 3, 6, 12 ve 24 ay süre ile açık hava koşullarına maruz bırakılmıştır. Her bir periyot sonunda yüzeyden 1 mm derinliğe kadar alınan tabakalar üzerinde meydana gelen kimyasal değişimler ayrıntılı olarak incelenmiştir. Odun ana bileşenleri (selüloz, lignin miktarları) ve özellikle ekstraktifler (çözünürlük miktarları, lipofilik ve hidrofilik madde miktarları ) analitik yöntemlerle (GC -FID ve GC - MS) tespit edilmiştir. Aynı türün düzgün ve pürüzlü yüzeyli örneklerine uygulanan deneylergenel olarakdeğerlendirildiğinde hücre çeperi ana bileşenlerinde benzer sonuçl arın elde edildiği ancak, lipofilik ve hidrofilik madde miktarları nda farklılıkların olduğu tespit edilmiştir. Hücre çeperi ana bileşenlerinin kimyasal analiz sonuçlarına göre, sarıçam düzgün ve pürüzlü yüzeyli odun örneklerinin ? -selüloz ve lignin oranla rında aylar geçtikçe genel bir artış, holoselüloz oranında ise bariz bir düşüş görülmüştür. Kestane odunlarının düzgün ve pürüzlü yüzeyli örneklerinde ise lignin oranında çok az bir artış,? -selüloz oranında ise azalış gözlemiştir.Çözünürlülük deneylerin e bakıldığında, sarıçam düzgün ve pürüzlü yüzeylerde sıcak su, %1’lik NaOH, heksan ve aseton -su çözünürlüklerinde genel bir artış, soğuk su çözünürlüğünde genel bir azalış gözlenmiştir. Kestane düzgün ve pürüzlü yüzeylerde ise %1’lik NaOH ve heksan çözünür lüklerinde genel bir artış, sıcak su, soğuk su ve aseton - suçözürlükdüzeylerinde genel bir azalış görülmüştür. Sarıçam örneklerinde lipofilik madde grubu yağ asitleri, reçine asitleri ve sterollerden oluşurken, Kestane örneklerinde yağ asitleri ve sterol grubu tespit edilmiştir. Yağışın çok yüksek olduğu ilk üç aylık periyotta sarıçam örneklerinde reçine ve yağ asitlerinde belirgin azalmalar tespit edilmiştir. Hidrofilik madde miktarı analizleri sonucunda, şeker ve fenolik bileşenlerin hidrofilik yapıyı oluşturduğu tespit edilmiştir. Gerek sarıçam gerekse kestane odunu örneklerine ait düzgün ve pürüzlü yüzeyli numunelerin şeker miktarlarında aylar ilerledikçe bir azalış belirlenmiştir. Fenolik bir bileşik olan monomethylpinosylvin, sarıçama ait 6 aylık pür üzlü yüzeyli örneklerde1,83 mg/g ile en yüksek oranda tespit edilmiştir.