İki Refika Yahut Bir Nümune-i İzdivac (İnceleme ve metin)

Abstract

Türk edebiyatında üzerine ayrıntılı çalışmaların en az olduğu dönem Ara Nesil dönemidir. Çalışmaların azlığı; dönem sanatçıları arasında zirve şahsiyetlerin yetişmemesine, dönemin varlığının ve adlandırılmasının geç yapılmasına, bu dönemde ortaya çıkan metinlerin öncekilerden izler taşıyıp sonrakilerin yapacağı yeniliklere zemin hazırlayan bir yapıya sahip olmasına bağlanabilir. Ara Nesil dönemi, içerik bağlamında ve yapısal anlamda Tanzimat’tan Servet-i Fünûn’a geçişi sağlamıştır. Bu geçiş, biraz da kendiliğinden beliren ortak edebi tavırların varlığı sayesindedir. Ara Nesil edebiyattaki ‘devamlılık’ düşüncesinin pratiğini yansıtan dönemdir. Her metnin alıntılar mozaiğine benzer bir yapıyla oluşması, kendinden öncekilerin yazılması sayesinde ortaya çıkması ve kendinden sonraki metinlerin oluşumuna katkı sunması düşüncesi, edebiyatın önce ve sonrayla ilişki kurarak devam ettiği bir doğallığa sahip olduğunu gösterir. Ara Nesil dönemi de Tanzimat ve Servet-i Fünûn dönemleriyle kurduğu öncelik-sonralık ilişkisi ile karakteristiğini oluşturmuştur. Bu nedenle bu dönem üzerine yapılmış çalışmaların hemen hepsi, aynı zamanda Tanzimat ve Servet-i Fünûn dönemlerine dair çalışmalardır ve bu dönemlere doğrudan yahut dolaylı göndermeler içerir.