Çamkoru Dr. Fuat Adalı Araştırma Ormanı’nda Formica rufa Yuvalarının Envanteri, Ekolojisi ve Habitatı

Abstract

Kırmızı orman karıncaları (Formica rufa grubu), Holarktik bölgede yayılış gösteren, özellikle boreal ve ılıman kuşaklarda yaşayan türlerdir. Avrasya ve Kuzey Amerika’ya geniş ölçekte dağılmış olup farklı çevresel koşullara yüksek uyum gösterirler. Kuzey orman ekosistemlerinde kilit türlerden biri olarak flora ve fauna ile güçlü etkileşim içindedirler. İğne yapraklı ve karışık ormanlarda yoğunlaşan bu karıncalar, Avrupa’da İskandinavya’dan Akdeniz’e, ayrıca Rusya, Almanya, Polonya, Fransa ve İngiltere’de yaygın popülasyonlara sahiptir. Bu araştırma, Ankara ili Çamlıdere ilçesi Çamkoru Dr. Fuat Adalı Araştırma Ormanı’nda Formica rufa L.’nın yuva envanteri, ekolojisi ve habitat özelliklerini incelemektedir. Amaç; yuva dağılımını etkileyen meşcere yapısı ile topoğrafik ve çevresel değişkenleri belirlemek, yuva hacimlerini hesaplayarak belirleyicilerini ortaya koymak ve türün ekosistem rolünü değerlendirmektir. 2023–2024 tam sayım envanterinde 612,1 ha alanda 359 yuva saptanmış; %42,6’sı aktif, %40,4’ü sönük, %17’si sönen olarak sınıflandırılmıştır. Tek değişkenli analizlerde bakı, yükselti, kapalılık, meşcere tipi ve yaş sınıfı anlamlıdır (p<0,05). Lojistik regresyona göre güneşli bakılarda 3,4 kat, orta kapalılıkta 2,2 kat, olgun meşcerelerde 3,3 kat artış görülmüştür. Yuva hacmini diri örtü örtme oranı ile en yakın ağaç boyu×bakı etkileşimi açıklamıştır. Yuvaların %85’i açık alanda kütük üzerindedir ve toplam hacmin çoğu buradan gelir. Sonuçlar, orta kapalılıklı, odunsu artıkların korunduğu, kısmen güneşli ve orta rakımlı alanların en uygun mikrohabitatı sağladığını göstermektedir. Çalışma, Türkiye’de F. rufa ekolojisine katkı sunmakta ve orman yönetimi ile biyolojik mücadele için altyapı oluşturmaktadır.