ARAŞTIRMA GELİŞTİRME HARCAMALARININ G-7 ÜLKELERİNİN GELİŞMİŞLİK DÜZEYİNE ETKİLERİNİN İNCELENMESİ: YENİ BİR KARAR MODELİ

Abstract

Günümüzde ülkelerin gelişmişlik düzeyinin önde gelen göstergelerinden biri de inovasyon yeteneği yani yeni ürün geliştirme yeteneğidir. Böylece ülkeler küresel rekabet ortamında katma değeri ve toplumsal refahlarını artırmak için ürün ve teknoloji geliştirme yeteneklerini hızla geliştirmeye yönelmişlerdir. Ancak araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) için yapılan harcamalar her zaman katma değer yaratan yeni ürünlerin üretilmesiyle sonuçlanamamaktadır. Maliyetin yüksek olmasına neden olduğu için özel sektör yatırım ve Ar-Ge harcamalarında çekingen davranabilmekte ve doğrudan görece düşük katma değere sahip kısa vadeli yatırımlar ve Ar-Ge harcamaları yapmaktadır. Bu koşullar altında ülkelerin yeni ve teknolojik ürünler üretebilmeleri, Ar-Ge maliyetlerini büyük ölçüde kamu otoritelerinin üstlenmesine bağlıdır. Ancak Ar-Ge harcamaları kamu bütçesine ağır bir yük getirmekte ve çok büyük miktarda kamu kaynağının harcanmasına neden olabilmektedir. Bu açıdan Ar-Ge harcamalarının ülkelerin bu konudaki hedeflerine olan etkilerinin gerçekçi bir bakış açısıyla ölçülmesi, analiz edilmesi ve değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu nedenle, ülkelerin yeni ve teknolojik ürün üretme kabiliyetine ilişkin performanslarını kamu kaynak kullanımını dikkate alarak ölçmek için pratik, uygulanabilir ve iyi sonuçlar verebilecek bir metodolojik çerçeveye ihtiyaç duyulmaktadır. Ayrıca yazarlar tarafından yapılan kapsamlı bir ön araştırma sonucunda mevcut literatürde ciddi ve önemli boşluklar tespit edilmiştir. İlk olarak, yazarların bilgisine göre, ülkelerin Ar-Ge performanslarını ele alan çalışmaların sayısı dışında karşılaştırmalı analiz sağlayan bir çalışma yok denecek kadar azdır. Yakın çalışmaların çoğu bazı sınırlamaları ve yapısal sorunları olmasına rağmen Veri Zarflama yöntemi (VZA) yaklaşımını uygulamayı tercih etti ve sağlam bir metodolojik çerçeve önermediler. Ayrıca daha önce yapılan bu çalışmalarda kriterlerin nasıl belirlendiği hakkında bir bilgi bulunmamaktadır. Uygulanan model ve kriterlerin güvenilirliği konusunda şüphe uyandırmakta ve güvenilir bir değerlendirme ortamı sağlamamaktadır. Çalışmanın temel motivasyonu, bu boşlukları ve gereksinimleri göz önünde bulundurarak objektif ve sağlam bir entegre karar verme modeli önermektir. Ayrıca kamu otoritelerinde, kurumlarda ve bireylerde güçlü bir motivasyon vardır. Mevcut makale, kamu otoriteleri tarafından Ar-Ge harcamaları için elde edilen çıktıları analiz etmek için matematiksel bir operatör yardımıyla Entropi ve CRITIC teknikleri ile birleştirilmiş ağırlıklandırma sistemine dayalı EATWOS tekniğinin kullanılmasını önermektedir. Önerilen çerçeve, ülkelerin Ar-Ge harcamalarının ülkelerin yenilikçilik yeteneği üzerindeki etkilerine ilişkin performanslarını değerlendirmek için uygulandı ve önerilen modelin ve sonuçlarının geçerliliğini ve uygulanabilirliğini test etmek için kapsamlı bir duyarlılık analizi yapıldı. Duyarlılık analizinin sonuçları, önerilen Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) çerçevesinin geçerliliğini ve uygulanabilirliğini onaylar.