İhsân Mahvî ve Manzûmeleri

Abstract

Mevlevîlik, Mevlâna Celâleddîn-i Rûmî’nin vefatından sonra oğlu Sultan Veled ile en kıdemli talebesi Hüsameddin Çelebi’ninbir araya gelerek oluşturduğu bir manevi yoldur. Bu manevi yol tesis edilirken Mevlâna’nın fikir ve filleri göz önündebulundurulmuştur. Mevlevîlik’te amaç insan-ı kâmil yetiştirmektir. Bu minvalde Mevlevîlik yoluna giren dervişler mevlevîhâne adıverilen mekanlarda eğitime tabi tutulmuşlardır. Konya, Afyonkarahisar, Manisa, Halep, Gelibolu, Kastamonu, Eskişehir, Kütahya,Bursa, Yenikapı, Galata, Kasımpaşa ve Bahariye başta olmak üzere mevlevîhâneler tarih içerisinde neyzen, semâzen, hattat gibiönemli sanatkarları kültür ve sanat dünyamıza kazandırmış; birçok şair yetiştirerek edebiyatımızın gelişimine katkıda bulunmuştur.İsmail Rusûhî, Şâhidî, Cevrî, Fasîh Dede, Âdem Dede, Birrî Dede, Neşâtî Dede, Sâkıb Dede, Nesîb Dede, Şeyh Gâlib, EsrârDede, Leyla Hanım, Şeref Hanım, Keçeci-zâde İzzet Molla, Vâsıf, Ahmet Remzi Akyürek, Tâhirü’l-Mevlevî, MuhammedCelâleddîn Dede gibi isimler Mevlevî adabınca yetişmiş önemli şairlerdir. Bu şairler Mevlâna ile Mevlevîliğe ait unsurları konuedinmiş ve divan şiiri geleneğine uygun şiirler kaleme almışlardır.İhsân Mahvî, Yenikapı Mevlevîhânesinden yetişmiş bir şair ve mesnevîhândır. 22 Ağustos 1891’de dünyaya gelmiş ve 30Kânûn-ı Evvel 1936’da vefat etmiştir. Babasının adı ise Hayâlî Rıza Efendi olup bedesten tüccarlarındandır. Küçük yaşta Mevlevîtarikatine girmiş, Hoca Halis Efendi’den Arapça ve döneminin önemli simalarından biri olan Tâhirü’l-Mevlevî’den Farsça eğitimialmıştır. Yenikapı Mevlevihanesi Şeyhi Celâleddîn Dede ve Kasımpaşa Mevlevîhanesi mesnevîhânlarından Esad Dede’nin Mesnevîtakrirlerini zabtetmiş ve mesnevîhânlık icâzeti almaya hak kazanmıştır. Askerlik, öğretmenlik gibi görevlerde bulunmuş, döneminönemli şair ve yazarlarıyla arkadaşlık kurmuş, Beyânü’l-Hak, Mahfil, Muhibbân ve Mektebli mecmualarında şiirleri ve yazılarıyayımlanmıştır. Ziyaeddin Fahri Fındıkoğlu'nun 1 Kasım 1927 tarihinde kurmuş olduğu Türk Halk Bilgisi Derneği’ne, İhsânMahvî Diyabakır Milletvekili İshak Refet (Işıtman) ile destek vermiştir. İstiklal Mahmekemlerinde yargılanan İhsân Mahvî zorgünler geçirmiş, ceza gerektirecek bir suçu bulunamadığı için beraat etmiştir. Bu makalede İhsân Mahvî’nin hayatı hakkında bilgilerverilecek, dönemin gazetelerinde kaleme aldığı yazılar tanıtılacak, taradığımız periyodiklerde ulaşabildiğimiz şiirlerinin metnine yerverilecektir.