BRICS Ülkelerinde Çeşitli Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Eşbütünleşme Analizi

Abstract

Ülkelerin gelişmişlik seviyelerini yansıtan başlıca göstergelerden biri enerjidir. Günümüz üretim faaliyetlerinin neredeyse vazgeçilmezlerinden biri konumundaki enerji (girdisi) ve özelikle ve enerjide dışa bağımlılık konusu da bir o kadar önem arz etmektedir. Birçok ülke de; bir yandan enerji konusunda dışa olan bağımlılıklarının asgari seviyeye indirilmesi, öte yandan da sürdürülebilirlik açısından, fosil yakıt tüketiminin yerini alabilecek enerji kaynaklarına yönelmektedir. Bu çalışma ile dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 42'sini oluşturan, küresel milli gelirin yüzde 24'üne sahip olan ve dünya üzerindeki ticaretin de yüzde 16'sını gerçekleştirilen Brezilya, Çin, Güney Afrika, Hindistan ve Rusya Federasyonu'ndan oluşan BRICS ülkelerinde kullanılan farklı enerji türleri ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki Westerlund (2007) eşbütünleşme testi ile analiz edilmiştir. Çalışmanın ampirik analizinde öncelikli olarak çalışmada kullanılan değişkenlere ilişkin serilerin homojenlik durumu test edilmiş, sonrasında ise uygulanan yatay kesit bağımlılığı testleri ile de, analize konu ülkelerin birbirleri ile olan bağımlılıkları sınanmıştır. Birim kök içerip içermediklerinin belirlenmesi amacıyla CIPS testi uygulanarak, serilerin durağanlıkları değerlendirilmiştir. Gerçekleştirilen testler sonucunda seriler arasında yatay kesit bağımlılığı olduğu, serilerin ise durağan olmadıkları görülmüştür. Analize seviyesinde durağan olmayan serilerin birinci farkları alınarak devam edilmiş ve verilerin durağan hale geldikleri belirlenmiştir. Eşbütünleşme testi sonucunda ise, yenilenebilir enerji ve hidroelektrik enerji kullanımı ile ekonomik büyüme arasında pozitif, termik enerji kullanımı ve ekonomik büyüme arasında ise negatif yönlü ilişkinin varlığı tespit edilmiştir.

Ülkelerin gelişmişlik seviyelerini yansıtan başlıca göstergelerden biri enerjidir. Günümüz üretim faaliyetlerinin neredeyse vazgeçilmezlerinden biri konumundaki enerji (girdisi) ve özelikle ve enerjide dışa bağımlılık konusu da bir o kadar önem arz etmektedir. Birçok ülke de; bir yandan enerji konusunda dışa olan bağımlılıklarının asgari seviyeye indirilmesi, öte yandan da sürdürülebilirlik açısından, fosil yakıt tüketiminin yerini alabilecek enerji kaynaklarına yönelmektedir. Bu çalışma ile dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 42'sini oluşturan, küresel milli gelirin yüzde 24'üne sahip olan ve dünya üzerindeki ticaretin de yüzde 16'sını gerçekleştirilen Brezilya, Çin, Güney Afrika, Hindistan ve Rusya Federasyonu'ndan oluşan BRICS ülkelerinde kullanılan farklı enerji türleri ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki Westerlund (2007) eşbütünleşme testi ile analiz edilmiştir. Çalışmanın ampirik analizinde öncelikli olarak çalışmada kullanılan değişkenlere ilişkin serilerin homojenlik durumu test edilmiş, sonrasında ise uygulanan yatay kesit bağımlılığı testleri ile de, analize konu ülkelerin birbirleri ile olan bağımlılıkları sınanmıştır. Birim kök içerip içermediklerinin belirlenmesi amacıyla CIPS testi uygulanarak, serilerin durağanlıkları değerlendirilmiştir. Gerçekleştirilen testler sonucunda seriler arasında yatay kesit bağımlılığı olduğu, serilerin ise durağan olmadıkları görülmüştür. Analize seviyesinde durağan olmayan serilerin birinci farkları alınarak devam edilmiş ve verilerin durağan hale geldikleri belirlenmiştir. Eşbütünleşme testi sonucunda ise, yenilenebilir enerji ve hidroelektrik enerji kullanımı ile ekonomik büyüme arasında pozitif, termik enerji kullanımı ve ekonomik büyüme arasında ise negatif yönlü ilişkinin varlığı tespit edilmiştir.