AZERBAYCAN VE TÜRKMEN TÜRKÇESİ GRAMER ÇALIŞMALARINDA EKLERİN TASNİFİ MESELESİ

Abstract

Sözcüklerini eklerle türeten, onları eklerle cümle içinde işleten,tamlamalarını, sözcük öbeklerini eklerle oluşturan Türk dili için ekler veek tasnifi konusu, Türkoloji’nin en önemli meselelerinden biri olarak hâlençözüm beklemektedir. Son dönemde dilcilerin ekleri yeniden ele aldıkları veyıllardır iki ana başlık (yapım ve çekim ekleri) altına sığdırılmaya çalışılanekler için yeni başlıklar önerdikleri görülmektedir. Bu çalışmada lehçeleralanında eklerin nasıl ele alındığı belirlenerek tasnif çalışmalarına katkısağlamak amaçlanmaktadır.Çalışma Azerbaycan ve Türkmen Türkçesi gramerlerindeki ek tasnifleriylesınırlandırılmıştır.Çalışmada ilk önce Türkiye’de Türkiye Türkçesi üzerine yapılan ek tasnifleriverilmektedir. Ardından Türkiye Türkçesi gibi Türk dili ailesinin Oğuzgrubuna mensup Azerbaycan ve Türkmen Türkçesinin konuşulduğu yerlerdeve bu lehçelerin konuşurları tarafından hazırlanan gramer çalışmalarındaeklerin hangi esaslara göre ve nasıl sınıflandırıldığı ortaya konmaktadır.Tarih sıralamasına göre incelenen gramerlerde -özellikle- Sovyetler Birliğidönemi ve sonrasında bile farklı sınıflandırmalar olduğu görülmüştür. Bufarklar çalışmamızda değerlendirilmiş ve özellikle tasnifi tartışmalı olaneklerin lehçelerdeki durumu belirlenmeye çalışılmıştır.