Türkiye’nin dış ticaret rekabetinin güçlü olduğu ürünlerde dijital teknolojiler yoluyla hedef pazarların tespiti

Abstract

Rekabet dijitalleşen günümüz dünyasında geçmişe kıyasla daha fazla önem kazanmıştır. Dijitalleşen dünyada ülkeler arasındaki sınırların giderek önemini kaybetmesiyle birlikte dünyanın herhangi bir ucunda üretilen bilgi diğer bir ucunu etkilemektedir. Bu koşullar altında ülkeler ürettikleri ürünleri dış pazarlara sürdürülebilir bir şekilde satabilmek için rekabet güçlerini bugünün ötesine taşımak zorunda kalmaktadır. Koşulların hızla değiştiği günümüz dünyasında ülkeler belli sektörlerde ve ürünlerde rekabet gücünü elinde bulundursa dahi o ürünlerde kendilerini geliştirmeye devam etmeli ve pazar alanlarını genişletmeye çalışmalıdır. Bir ülkenin uluslararası ticaret potansiyelinin, o ülkenin başka bir ülke ile ikili ticaretini büyütme kapsamının veya kapasitesinin bir ölçüsü olduğu düşünülmektedir. Akademik çalışmalarda, ticaret potansiyeli genellikle yerçekimi modeli kullanılarak ölçülmektedir (Söderling, 2005; Armstrong, 2007; Karagöz ve Karagöz, 2007). Ancak günümüzde ülkelerin uluslararası ticaret potansiyelini ölçmek için dijital teknolojilerden yararlanılarak yapılan analizlere de akademik çalışmalarda yer verilmektedir (Bothma ve Cant, 2010; Ma ve Fang, 2021; Kural ve ark., 2021). Dijital teknolojiler kapsamlı bilgi sunabilmesi özelliğiyle öne çıkmaktadır. Firmalar için uluslararası ticaret yapmadan önce potansiyel ticaret ortakları hakkında kapsamlı bilgi kritik önem taşımaktadır (Chaney 2016). Bu çalışmanın amacı Türkiye’nin dış ticaret rekabetinin güçlü olduğu ürünlerde dijital teknolojiler yoluyla yeni hedef pazarları tespit etmek ve önermektir. Dış ticaret rekabetinin güçlü olduğu ürünlerin tespiti için Türkiye’nin en fazla ihracat yaptığı on ürün gurubunun Açıklamalı Karşılaştırmalı Üstünlük indeksleri kullanılacaktır. Hedef pazar tespiti ve önerisi AKÜ indeksi en yüksek iki ürün grubu için yapay zekâ temelli akıllı ihracat robotu aracılığıyla gerçekleştirilecektir. Çalışmamızda ülkemizin rekabet gücünün üstün olduğu sektörlerde hala yeni hedef pazarlar bulunabilir mi sorusuna cevap aranacaktır. Çalışma sonucunda bulunması planlanan yeni hedef pazarlar ile akıllı robotun etkinliği de test edilmiş olacaktır. Bununla birlikte akıllı ihracat robotu konusunda farkındalığı artırmakta çalışmamızın diğer bir hedefidir. Çalışmamızın ülkemizde ihracat için kapsamlı pazar araştırması yapmakta bütçe kıtlığı çeken firmalar ya da ön pazar araştırması yapmak isteyen firmalar için ilham olması beklenmektedir.