Hamîdüddin Han Bahadır'ın tasnifiyle Ahkâm-ı Âlemgîrî adlı eserin incelenmesi

Abstract

Babürlü Devleti'nin dördüncü hükümdarı olan Padişah-ı Gazi Âlemgîr Ebu'l-Muzaffer Muhammed Muhyiddin Evrengzîb (1658/1707), 3 Kasım 1618'de, günümüzde Bombay'a (Mumbai) bağlı Panch Mahal bölgesindeki Dohad kasabasında doğmuştur. Şah Cihan ve ünlü eşi Mümtaz Mahal'in üçüncü oğlu olan Evrengzîb Babür Devleti'nin "altın çağı" olarak tanımlanabilecek bir dönemi yaşatmıştır. Ancak sonradan onun dönemine yönelik olumsuz ifadeler ve çeşitli eleştiriler ortaya çıkmıştır. Babürlü Devleti'nin çöküşüne neden olduğu iddiasıyla suçlanmasına kadar varan bu eleştiriler özellikle 20. yüzyılda, çoğunlukla Avrupa'da yayımlanan eserlerde yer bulmuştur. Bu çalışmada, Evrengzîb dönemi, yargı sistemi, yargı sisteminde temel kaynak olan el-Fetâva el-Âlemgîriyye ve doğrudan dönemin olaylarını aktaran klasik bir metin niteliğinde olan Hamîdüddin Han Bahadır Nimçe'nin yazdığı Ahkâm-ı Âlemgîrî eserlerinee dayanarak incelenecektir. Eser, Evrengzîb'in şehzadelik döneminden başlayarak yaklaşık yarım asır süren hükümdarlığı boyunca gerçekleşen önemli olayları içermektedir. Ayrıca, halkının büyük bir kısmı gayrimüslim olan ülkesini İslam hukuku çerçevesinde nasıl yönettiği ele alınacak, onun bir Müslüman hükümdar olarak icraatları analiz edilecektir. Bu bağlamda Evrengzîb'in yönetim biçimi ve Babürlü toplumunda bıraktığı izler değerlendirilmeye çalışılacaktır.

The fourth ruler of the Mughal Empire, Sultan of the Conqueror, Abu'l-Muzaffar Muhammed Muhyiddin Aurangzeb (d. 1118/1707), was born on November 3, 1618, in the town of Dohad in the Panch Mahal region, now part of modern-day Bombay (Mumbai). He was the third son of Shah Jahan and his famous wife Mumtaz Mahal. Aurangzeb ruled during what is often described as the "golden age" of the Mughal Empire. Still, over time, his reign has been criticized, with some accusing him of contributing to the empire's decline, particularly in 20th-century European scholarship. This study will examine the reign of Aurangzeb, focusing on the judicial system, the primary source for this system, el-Fetâva el-Âlemgîriyye, and a classical text that directly addresses the events of the period, Ahkâm-i Alamgîrî, written by Hamîduddin Han Bahadur Nimcha. This work covers important events from Aurangzeb's time as a prince to his nearly half-century rule. Additionally, the analysis will explore how he governed a country where most of the population was non-Muslim, implementing Islamic law. The study will assess his policies and the impact of his rule on Mughal society from an objective perspective.