Osmanlı Bağdat'ının oluşumu

Abstract

Bir şehri Osmanlı yapan nedir? Askeri bir harekât sonucu aldığımız şehir hemen bize kendini teslim eder mi? Bir şehirde belirli bir tarzı yansıtan bazı mimarî eserlerin inşa edilmesi, bir takım müesseselerin kurulması o şehre bir kimlik kazandırmaya yeter mi? Bu tebliğin amacı Bağdat’ı Osmanlı şehri yapan unsurlar üzerinde durmaktır. Bunu da Kanuni döneminde Bağdat’ın fethinin bir nişanesi olarak Hanefî mezhebinin imamı ebu Hanife Numan b. Sabit türbesinin külliye haline getirilişinden yola çıkarak yapacağız. Neden ebu Hanife türbesi seçilmişti? Çünkü Arap, türk, iranlı, Boşnak Çerkez, Arnavut gibi farklı etnik unsurlardan oluşan Osmanlı halkının büyük çoğunluğu Hanefi mezhebine mensuptur. Dolayısıyla mali ekonomik kaygıların baskın olduğu Bağdat’ın fethi şehrin Safevîlerden kurtarılmasından ibaret değildir. Nitekim dönemin Osmanlı tarihçilerinin1 Bağdat seferini motive eden unsurlar arasında imam-ı Âzam’a duyulan muhabbeti ön plana çıkarmaları da bunu desteklemektedir.