HAKEM MAHKEMESİ KARARLARINDA ADALARIN DENİZ ALANLARININ SINIRLANDIRILMASINA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Abstract

Deniz hukuku, devletlerin varlığı kadar eski, aynı zamanda modern uluslararası hukukun önemli bir alanıdır. Her kıyı devletinin deniz alanlarıüzerindeki egemenliğinin sınırları, uluslararası hukuk tarafından cevazverilen uluslararası andlaşmalar ve ulusal düzenlemeler ile belirlenmektedir. Bununla birlikte, deniz alanlarının sınırlandırılması konusundauyuşmazlığa düşen devletler bakımından, uyuşmazlıkların barışçıl çözümü, coğrafi, siyasi, tarihsel, ekonomik bakımdan pek çok yönü haizolan ve tarafların söz konusu çözümden tatmin olmama ihtimalini deiçeren karmaşık bir süreçtir. Bu süreçte, deniz unsurları üzerinde devletlerin egemenlik haklarının yeniden tanımlanması kadar, bunların denizyetki alanlarının sınırlandırılmasına etkisi önem arz etmektedir. Bu konuda uyuşmazlığın tarafı devletlerin seçebilecekleri yargısal çözüm yollarından biri de tahkimdir.Deniz hukukuna ilişkin uluslararası teamül hukuku kurallarının kodifikasyonunda gelinen önemli bir aşamayı temsil eden 1982 tarihli Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’nin, devletlerin deniz ülkelerinin önemli iki parçası olan kıta sahanlığı ve MEB sınırlandırılmasınailişkin temel hükümleri ve bu konudaki devlet uygulamaları, karşılıklı yada yan yana kıyıları olan devletlerin deniz alanlarının belirlenmesindesöz konusu deniz alanında bulunan adaların sınırlandırmaya nasıl biretkisinin olacağı konusunda açık değildir. Bu çalışmada, modern uyuşmazlıkların karmaşık yapısı dikkate alındığında yargısal çözüm bağlamında daha işlevsel olduğu iddia edilen hakem mahkemelerinin, devletlerarası deniz hukuku uyuşmazlıklarında adaların deniz sınırlarına etkisine ilişkin saptamaları değerlendirilecektir. Bu çerçevede hakem mahkemelerinin, muhtelif deniz hukuku uyuşmazlıklarda verdiği kararlarınve sınırlamaya ilişkin saptamalarının, adaların deniz alanlarının sınırlandırılmasına etkisine ilişkin uluslararası hukuk kurallarının yorumundabaşvurulacak önemli ilkeler içerdiği düşünülmektedir.