Bağımlılığı Önleme Dersinin Davranışsal Bağımlılıklar ve Düzensiz Yeme Davranışları Üzerindeki Etkisi

Abstract

Bu çalışma, üniversite öğrencilerinin davranışsal bağımlılıkları ve yeme davranışları üzerindeki Bağımlılığı Önleme dersinin etkisini inceleyerek yükseköğretimde daha sağlıklı yaşam alışkanlıklarının geliştirilmesine katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Araştırma; genç yetişkinler arasında giderek yaygınlaşan teknoloji bağımlılığı, çevrim içi alışveriş bağımlılığı ve bozulmuş yeme davranışlarına odaklanmıştır. Araştırmanın örneklemini Türkiye’de öğrenim gören 104 lisans öğrencisi oluşturmuştur. Katılımcıların 52’si deney grubunda, 52’si kontrol grubunda yer almıştır. Deney grubu 10 hafta (20 saat) süren yapılandırılmış Bağımlılığı Önleme dersine katılmış, kontrol grubuna ise herhangi bir müdahale uygulanmamıştır. Program, araştırmacı rehberliğinde akran etkileşimli bir çerçevede yürütülmüş; davranışsal bağımlılıklar ve düzensiz yeme davranışlarında sık görülen öz-denetim eksikliğini hedeflemek amacıyla Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) teknikleri (bilişsel yeniden yapılandırma, öz-düzenleme) ve motivasyon artırma stratejileri kullanılmıştır. Araştırmada ön test–son test kontrol gruplu desen kullanılmıştır. Veriler; Kişisel Bilgi Formu, Teknoloji Bağımlılığı Ölçeği, Çevrim İçi Alışveriş Bağımlılığı Ölçeği ve Yeme Bozukluğu Davranışları Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Bulgular, deney grubunda davranışsal bağımlılık düzeylerinde kontrol grubuna kıyasla anlamlı azalmalar olduğunu göstermiştir. Özellikle teknoloji bağımlılığının sosyal medya kullanımı, anlık mesajlaşma, çevrim içi oyun ve web sitesi kullanımı alt boyutlarında belirgin düşüşler saptanmıştır. Ayrıca çevrim içi alışveriş bağımlılığı ve düzensiz yeme davranışlarında da iyileşmeler görülmüştür. Sonuçlar, yapılandırılmış psiko-eğitsel programların üniversite öğrencilerinde davranışsal bağımlılıkları azaltmada ve sağlıklı alışkanlıkları desteklemede etkili olduğunu göstermektedir. Bu tür derslerin üniversite müfredatına entegre edilmesi ve sürdürülebilir rehberlik hizmetleriyle desteklenmesi önerilmektedir.