Türkiye’de 1986-2024 Yıllarında Tamamlanan Din Eğitimi Başlıklı Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi

Abstract

Bir konu veya araştırma alanı hakkındaki bilimsel üretimi anlamak ve değerlendirmek amacıyla yapılan analizler, ekseriyetle bibliyografik verileri kullanarak yapılmaktadır. Bu makalede, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Ulusal Tez Merkezi web sitesinde yer alan din eğitimi başlıklı lisansüstü tezlerin; program türü, üniversite, enstitü, ana bilim dalı, yıl, yöntem, araştırma alanları, sayfa sayısı, danışman ünvanı, dil, cinsiyet gibi parametreler açısından incelenmesi ve bibliyometrik analizi amaçlanmıştır. Konunun güncel verileri ihtiva etmesi alan açısından önem arz etmektedir. Araştırma, nicel destekli nitel yöntemle yapılmıştır. Çalışmada, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Ulusal Tez Merkezi veri tabanında 658 lisansüstü tezin yer aldığı tespit edilmiştir. Bunların 518’i yüksek lisans, 140’ı doktora tezidir. Bu çalışmaların 1986-2024 yılları arasında tamamlandığı görülmektedir. Araştırma neticesinde din eğitimi başlıklı lisansüstü çalışmalarda program türü değişkenine göre “yüksek lisans”; üniversite değişkenine göre “Marmara Üniversitesi”; enstitü değişkenine göre “Sosyal Bilimler Enstitüsü”, ana bilim dalı değişkenine göre “Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı”; yıl değişkenine göre yüksek lisansta “2019”, doktorada “2022”; yöntem değişkenine göre “nitel”; araştırma alanı değişkenine göre yüksek lisansta “din eğitimi felsefesi”, doktorada “din eğitimi uygulamaları”; dil değişkenine göre “Türkçe”; cinsiyet değişkenine göre yüksek lisansta “kadınlar” doktorada “erkekler”; danışman ünvanı değişkenine göre “Prof. Dr.” kategorisi ön plana çıkmaktadır. Bunun yanı sıra, yıllar geçtikçe din eğitimi ile ilgili yapılan lisansüstü çalışmaların nicelik ve nitelik olarak arttığı gözlemlenmiştir. Elde edilen sonuç ışığında din eğitimi sahasında daha nitelikli araştırmalar yapılabilmesi için çeşitli hususların derinlemesine araştırılması gerektiğini ifade etmek mümkündür. Bu hususlar; doktora çalışmalarının yüksek lisansa göre oldukça az olmasının sebepleri üzerine araştırma yapılması, lisansüstü çalışmalarda yöntem çeşitliliğinde dengenin sağlanması, araştırma alanı olarak din eğitimi tarihi ile ilgili çalışmaların niceliğinin artırılması, din eğitimi akademisyen sayısının artırılması, yabancı dilde hazırlanmış lisansüstü araştırma sayısının artırılması ve disiplinler arası akademik çalışmaların çoğaltılmasının önem arz ettiğini göstermektedir.