Necip Fazıl Kısakürek’in piyeslerinde diegetik kişiler

Abstract

Genel olarak bir “gösterme” (mimesis) sanatı olarak kabul edilmesine rağmen güncel çalışmalar tiyatro ve dram sanatının “anlatma”dan (diegesis) da yararlandığını ortaya koymuştur. Bu bağlamda tiyatro eserlerine anlatma açısından yansıyan unsurlardan biri “diegetik kişiler”dir. Piyeslerde doğrudan yer almayan ve kendilerinden bahsedilen şahıslar olan diegetik kişiler, bazı eserlerde olayların gelişiminde diğer şahıslar kadar etkili olabilmektedirler. Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatında şair ve düşünür kimlikleriyle önemli bir yer edinen Necip Fazıl Kısakürek, ikisi yarım kalan on yedi piyesiyle tiyatro alanında da önemli eserler ortaya koymuştur. Necip Fazıl Kısakürek, ilk tiyatro eseri Tohum’dan itibaren piyeslerinde diegetik kişilerden yararlanmıştır. Çalışmamızda ilk olarak “diegetik kişi” terimi hakkında bilgi verdikten sonra Necip Fazıl’ın on yedi piyesinde karşımıza çıkan diegetik kişileri tek tek ele alacağız. Yazarın piyeslerine anlatma yoluyla dâhil ettiği diegetik kişilerin olayların gelişimine, diğer şahısların karakterizasyonuna ve yazarın vermek istediği mesaja katkılarını irdeleyeceğiz. Bu şekilde Necip Fazıl tiyatrosunun farklı bir yönünü ele alırken tiyatro incelemelerine de yeni bir katkı sunmayı amaçlamaktayız.

Although theater is generally regarded as an art of “showing” (mimesis), contemporary studies have demonstrated that the arts of theater and drama also utilize “telling” (diegesis). In this context, one of the elements reflected in theatrical works in terms of narration is “diegetic people”. These characters, who do not appear physically on stage but are mentioned by others, can be as influential in the progression of events as the onstage characters in certain works. Necip Fazıl Kısakürek, who holds a significant place in Republican era Turkish literature as both a poet and a thinker, produced substantial works in the field of theater with seventeen plays, two of which remained unfinished. Kısakürek utilized diegetic characters in his plays starting from his first dramatic work, Tohum (The Seed). In this study, after providing theoretical information regarding the term “diegetic person”, we will individually analyze the diegetic characters encountered in Necip Fazıl’s seventeen plays. We will examine the contributions of these characters -incorporated into the plays through narration- to the development of the plot, the characterization of other figures, and the delivery of the author’s intended message. In doing so, we aim to explore a distinct dimension of Necip Fazıl’s theater while offering a new contribution to the field of theatrical analysis.