Gizli özne sınıflaması açısından Türkçenin dünya dilleri arasındaki yeri

Abstract

Gizli özne Türkçe dilbilgisinde oldukça iyi tanınan bir özellik olmasına karşın bu olgunun diğer dillerdeki gizli öznelerle karşılaştırılması ve Türkçenin kendi içinde gizli kalabilen diğer özne türlerinin dökümü yapılmamıştır. Bu çalışma Türkçedeki gizli öznelerle ilgili yeni veriler sunmayı amaçlamaktadır. Holmberg (2010) zengin uyum paradigmasına sahip olan tam adıl düşürme dillerinde genel gönderimli öznelerin uyum kategorisindeki belirtililik özelliği nedeniyle düşürülemeyeceğini iddia etmektedir. Bu çalışmada yapılan analizde Holmberg’in (2010) uyum kategorisindeki belirtililik özelliği varsayımının açıklayamadığı iddia edilmektedir. Türkçe genel gönderimli adılları düşürebilmektedir. Ancak bunun sadece gereklilik kipinde görüldüğü anlaşılmaktadır. Çalışma ayrıca Türkçede gizli öznelerin uyum özelliğinin bulunması nedeniyle mi görüldüğü yoksa Doğu Asya dillerindeki sıradışı adıl düşürme türü bir gizli özne mi olduğu sorusunu da gündeme getirmektedir. Türkçe zengin özne-eylem uyumu sebebiyle özne adıllarını düşürebilmesine karşın nesne adıllarını nesne-eylem uyumu olmadan düşürebilmektedir. Buna izin veren sürecin özne adıllarının düşürülmesinde bir rolü olması ve bunun zengin uyum kategorisi nedeniyle fark edilmemiş olması mümkün görünmektedir. Ancak veriler Türkçede özne adıllarının düşürülmesine izin verenin gerçekten de uyum kategorisi olduğunu göstermektedir.

Although Turkish is notorious for being a null subject language, the specific type has never been contrasted to the other null subject languages. Thus this paper’s main focus is on revealing all arguments that can go null in Turkish as well as on contrasting Turkish to the other null subject languages. Holmberg (2010) assumes that a definiteness feature resides in the T of rich agreement languages, making it impossible for these languages to have generic null subjects. The results indicate that Turkish defies Holmberg’s (2010) hypothesis that T has a D-feature since necessitative licenses generic null subjects. The paper also sheds light on the question of whether Turkish is an Agree-related null subject language or a marginal pro-drop language. The language has a rich agreement paradigm with subjects, and subjects can go null. However, objects can go null without an agreement paradigm. One may raise the suspicion that the same procedure is operative in null subjects but it is cloaked by subject agreement. The results, however, indicate otherwise. Turkish null subjects are agreerelated.