Arbuskular mikorizal fungus aşılamasının doğu kayını (Fagus orientalis Lipsky.) fidanlarının büyüme performansı ve adaptasyon başarısı üzerine etkilerinin araştırılması

Abstract

Tez çalışmasında, Doğu kayınları (Fagus orientalis Lipsky.) fidanlarında arbuskular mikorizal fungus aşılaması yapılmış, mikoriza uygulanan ve uygulanmayan tüplü fidanlar Yenice yöresinde 3 farklı yükselti kademesine (200-400 m, 400-600 m ve 600-800 m) dikilmiş ve arazi performansları izlenmiştir. Hem yükselti kademelerinin kendi içinde hem de kendi arasında karşılaştırmalar yapılmış ve fidanlıkta kantitatif karakterler (yükselti, boy, kök boğaz çapı, fidan taze ağırlığı, fidan kuru ağırlığı, kök uzunluğu, yan kök sayısı ve yaşama yüzdesi) ölçülmüştür. Ölçümlerin sonucunda mikorizalı ve kontrol fidanları arasındaki karşılaştırmalar varyans analizi ve Duncan testi yardımıyla yapılmış ve en az % 95 güven düzeyinde anlamlı olan karakterler kendi arasında oluşturduğu homojen gruplar ile birlikte verilmiştir. Araştırmada AMF uygulaması sonrasında kontrol fidanları ile yapılan karşılaştırmalar sonucunda denemenin tamamında ortalama boy büyümesinin 30,01-43,56 cm, kök boğaz çapının 0,52-0,85 mm, fidan taze ağırlığının 7,97-9,07 g, fidan kuru ağırlığının 4,45-6,52 g, kök uzunluğunun 22,77-31,39 cm, yan kök sayısının 6,10-14,80 adet ve yaşama yüzdesinin % 62,54-95,12 arasında değiştiği tespit edilmiştir. Tüm yükselti kademelerinde incelenen tüm morfolojik karakterlerde ve yaşama yüzdesinde AMF'li fidanlar kontrol fidanlarına üstünlük sağlamıştır. Özellikle yaşama yüzdesi değişkeninde AMF uygulanan kayın fidanlarının kontrol fidanlarına göre % 30'a yakın bir üstünlük gösterdiği belirlenmiştir.In the thesis study, arbusular mycorrhizal fungus vaccination was performed in the oriental beech (Fagus orientalis Lipsky.) seedlings, the tubular seedlings applied and not applied to mycorrhizae will be planted in 3 different elevation stages (200-400 m, 400-600 m and 600-800 m) in Yenice region and the field performances were monitored. Comparisons were made both within and between the elevation stages and quantitative characters (elevation, height, root throat diameter, seedlings fresh weight, seedlings dry weight, root length, number of side roots and percent of survival) were measured in the nursery. As a result of the measurements, comparisons between Mycorrhiza and control seedlings were made with the help of variance analysis and Duncan test, and characters that are significant at least 95 % confidence level are given together with homogeneous groups formed among themselves. As a result of comparisons made with control seedlings after AMF application in the study, the mean height growth in the whole sample plots 30,01-43,56 cm, root collar diameter 0,52-0,85 mm, seedlings fresh weight 7,97-9,07 g, it was determined that seedlings dry weight 4,45-6,52 g, root length 22,77-31,39 cm, the number of side roots ranged between 6,10-14,80 pieces and the percentage of survival 62,54-95,12 %. In all morphological characters and percentages of survival studied at all elevation levels, the seedlings with AMF provided superiority to the control seedlings. Especially in the percentage of survival variable, it was determined that oriental beech seedlings, where AMF was applied, had a superiority of nearly 30 % compared to control seedlings.