Yedi İklim ve Gazi yabancılar İçin Türkçe B1 düzeyi ders kitaplarındaki dinleme metinlerinin nitelikleri

Abstract

Dinleme, anlamaya dayalı bir dil becerisidir ve günlük hayatta çok sık kullanılmaktadır. Dinleme zor ve karmaşık bir beceridir. İşitsel iletişimde başarı için yabancı dil öğrencilerinin dinlediğini anlama becerilerini geliştirmek önemlidir. Bu gelişimi sağlamada en önemli araçlardan biri ders kitaplarında yer alan dinleme metinleridir. Bu araştırmanın amacı Yedi İklim ve Gazi yabancılar için Türkçe B1 düzeyi ders kitaplarındaki dinleme metinlerinin niteliklerini belirlemektir. Araştırmada metinlerin oluşturulma biçimleri, işlevleri, sözcük sayıları, okunabilirlik düzeyleri, süreleri ve düzey dışı dil bilgisi konuları değerlendirilmiştir. Araştırma doküman analizi yöntemi ile yapılmıştır ve verilere betimsel analiz uygulanmıştır. Araştırmanın evrenini Gazi Yabancılar İçin Türkçe ve Yedi İklim Türkçe ders kitapları oluşturmaktadır. Bu kitapların B1 düzeyi örneklem olarak alınmıştır. Toplam 47 dinleme metni incelenmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar şunlardır: Metinlerin oluşturulma biçimine göre Gazi Yabancılar İçin Türkçe ders kitabında 19 oluşturulmuş, 1 özgün metin; Yedi İklim Türkçe kitabında 23 oluşturulmuş metin, 4 özgün metin belirlenmiştir. İşlevlerine göre metinlerin Gazi Yabancılar İçin Türkçe ders kitabında 14 kullanım işlevli, 6 edebi metin; Yedi İklim Türkçe ders kitabında 11 kullanım işlevli, 15 edebi metin, 1 diğer metin olduğu tespit edilmiştir. Gazi Yabancılar İçin Türkçe ders kitabında 7 farklı metin çeşidine; Yedi İklim Türkçe ders kitabında ise 13 farklı metin çeşidine yer verilmiştir. Ayrıca bir ders kitabında yer alıp diğerinde yer almayan toplam 9 çeşit metne rastlanmıştır. Sözcük sayısı olarak Gazi Yabancılar İçin Türkçe ders kitabında 2.735, Yedi İklim Türkçe ders kitabında ise 6.016 sözcük kullanılmıştır. Yedi İklim Türkçe ders kitabındaki metinlerin süreleri, Gazi Yabancılar İçin Türkçe ders kitabındaki metinlerin sürelerine göre daha uzundur. Gazi Yabancılar İçin Türkçe ders kitabındaki okunabilirlik düzeyleri incelendiğinde çok zor metin bulunmamaktadır. 3 zor, 5 orta güçlükte, 9 kolay, 1 çok kolay metinler yer almaktadır. Yedi İklim kitabında ise çok zor metin bulunmazken 1 zor, 13 orta güçlükte, 7 kolay, 4 çok kolay metin yer almaktadır. Ders kitaplarında standardın sağlanabilmesi için yabancılara Türkçe öğretimi programı hazırlanarak metin sayısı, zorluk derecesi, türü ve sürelerinin belirlenmesi önerilmektedir.