Telegraph School in the Ottoman Empire / Fünûn-ı Telgrafiye / Telegraphhane-i Amire School and Education Buildings

Abstract

Telgraf 1792 yılında Fransa'da Optik(havai) telgraf olarak icad edilmiş, 1793 senesinde kullanılmaya başlanmıştır. Samuel Morse, kendi alfabesiyle oluşturduğu elektromıknatıslı telgraf ile haberleşme sisteminin seyrini değiştirmiştir. S. Morse Amerika ve Avrupa Devletleri'nde göremediği destek için 1855 yılında Sultan Abdülmecid Han'a bir telgraf göndererek çalışma prensibini tanıtmıştır. Yapılan telgraf denemeleri başarılı olunca Sultan Morse'u berat ve nişan-ı iftihara layık görmüştür. Morse bu berat ve nişanı destek göremediği ülkelerde patent olarak kullanmıştır. 1828-29 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında kullanılmaya başlanan optik telgrafın yerini Morse'un icadı olan telgraf almıştır. 1853-56 Kırım Harbi sırasında askeri ihtiyaçlar nedeniyle ilk hatlar kurulmuştur. Osmanlı Devleti kısa sürede topraklarının büyük çoğunluğuna komşu ve sınırı olmayan civar ülkelerle iletişim sağlayabilecek genişlikte şebeke ağı kurmuştur. Şehir merkezlerinde telgrafhaneler kurulmuş (Telgrafhane-i Amire,Üsküdar, Beyoğlu), hızla sayısı artan telgrafhanelerde çalışacak memurları yetiştirmek için eğitim sistemi düzenlenerek çeşitli nizamnameler yayınlanmıştır. 1861 yılında Fünun-i Telgrafiye Mektebi ile başlayan telgraf eğitim süreci, Posta ve Telgraf Mektebi ve son olarak Posta ve Telgraf Mekteb-i Alisi'nin açılmasıyla düzene kavuşmuştur. Bu makale kapsamında Osmanlı Devleti'ne telgraf alanında eğitimli uzman memur yetiştiren mektepler ve kullandıkları binalar incelenmiş ve tanıtılmıştır.