Endüstriyel işletmelerin lojistik faaliyetlerinde bilgi ve iletişim teknolojilerinin kullanımı ve etkileri

Abstract

Günümüz küresel rekabet ortamında, endüstriyel işletmelerin sürdürülebilir başarı elde edebilmeleri, lojistik süreçlerini etkin ve verimli şekilde yönetmelerine bağlıdır. Müşteri beklentilerinin hızla değişmesi, dijitalleşmenin yaygınlaşması ve artan operasyonel maliyetler, daha esnek, izlenebilir ve dijital temelli lojistik sistemlerin benimsenmesini zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda bilgi ve iletişim teknolojileri (BİT), lojistik süreçlerin dijital dönüşümünde kilit bir unsur haline gelmiştir. Bu çalışma, Bartın ilinde faaliyet gösteren endüstriyel işletmelerin lojistik faaliyetlerinde BİT kullanımını incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, söz konusu teknolojilerin hangi alanlarda uygulandığı, sağladığı faydalar, karşılaşılan zorluklar ve geleceğe yönelik dijitalleşme eğilimleri analiz edilmiştir. Araştırma nitel yöntemle gerçekleştirilmiş olup, Bartın ilinde farklı sektörlerde faaliyet gösteren 14 işletme ile yarı yapılandırılmış mülakatlar yapılmıştır. Elde edilen veriler içerik analizi tekniğiyle değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, işletmelerin büyük oranda temel BİT çözümlerini (ERP sistemleri, barkod okuyucular, el terminalleri ve Excel programları gibi) aktif biçimde kullandığını; ancak ileri düzey sistemlerin kullanımının sınırlı olduğunu göstermektedir. ERP sistemleri içerisinde SAP ve Logo Tiger gibi yazılımlar öne çıkmakta olup, bazı işletmeler hâlâ manuel sistemler, telefon ve e-posta gibi geleneksel iletişim araçlarını kullanmaya devam etmektedir. BİT kullanımının lojistik süreçlerde sağladığı başlıca avantajlar arasında insan hatalarının azaltılması, işlem hızının artması, veri akışının iyileşmesi, etkin stok yönetimi ve müşteri taleplerine hızlı yanıt verme kapasitesinin artması yer almaktadır. Bununla birlikte, teknolojik dönüşüm sürecinde birtakım engellerle karşılaşıldığı tespit edilmiştir. Bu engeller arasında yüksek yatırım maliyetleri, teknolojik sistemlerin karmaşıklığı, çalışanların adaptasyon süreci ve nitelikli iş gücü eksikliği öne çıkmaktadır. Bazı işletmeler, mevcut sistemlerinin ihtiyaçlarını karşıladığı gerekçesiyle yeni teknolojilere yatırım yapma gereği duymamakta; bazıları ise dönüşüm sürecinin getirdiği riskleri ve eğitim gereksinimlerini karşılamakta güçlük yaşamaktadır. Geleceğe yönelik olarak ise katılımcı işletmeler, mobil uygulamalar, entegre ERP sistemleri, araç takip çözümleri, robotik teknolojiler ve yapay zekâ tabanlı sistemlere yönelik yatırım yapmayı planladıklarını belirtmiştir. Bununla birlikte, bazı işletmeler henüz somut dijitalleşme planları oluşturmasa da teknolojik gelişmeleri takip ettiklerini ve dijitalleşmenin uzun vadede verimliliği artıracağına inandıklarını ifade etmiştir. Sonuç olarak, bu tez çalışması Türkiye'deki endüstriyel işletmelerin lojistik faaliyetlerinde BİT kullanımına dair güncel ve yerel düzeyde özgün veriler sunarak, dijital dönüşüm sürecine ışık tutmakta ve bu alanda yapılacak ileri araştırmalar için sağlam bir temel oluşturmaktadır. Ayrıca, lojistik süreçlerini dijitalleştirmeyi hedefleyen işletmelere rehberlik edebilecek nitelikte önemli çıkarımlar ve uygulama önerileri sunmaktadır.

In today's globally competitive environment, sustainable success in industrial enterprises heavily depends on the effective and efficient management of logistics processes. Rapidly changing customer expectations, the widespread adoption of digital technologies, and increasing operational costs have necessitated the implementation of more flexible, traceable, and digital-based logistics systems. In this context, information and communication technologies (ICT) have become a key component in the digital transformation of logistics operations. This study aims to examine the use of ICT in the logistics activities of industrial enterprises operating in the province of Bartın. Specifically, it investigates the areas in which these technologies are applied, the benefits they provide, the challenges encountered, and the future digitalization plans of the enterprises. The research was conducted using a qualitative method. Semi-structured interviews were held with 14 enterprises operating in various sectors in Bartın, and the data were analyzed using content analysis. Findings reveal that while the majority of enterprises actively utilize basic ICT tools—such as ERP systems, barcode scanners, handheld terminals, and spreadsheet programs like Excel—the adoption of advanced systems remains limited. ERP platforms, particularly SAP and Logo Tiger, are widely used, though some firms still rely on traditional communication tools such as emails, telephone calls, and manual systems. The primary benefits of ICT usage in logistics processes include the reduction of human errors, increased processing speed, improved data flow, more efficient inventory management, and enhanced responsiveness to customer demands. However, several barriers to ICT adoption were also identified. These include high technology costs, system complexity, employee adaptation challenges, and the shortage of qualified personnel. Some businesses perceive their current systems as sufficient and do not see the need for further technological investment, while others struggle with the risks and training requirements associated with digital transformation. Looking ahead, participant enterprises expressed interest in investing in mobile applications, integrated ERP systems, vehicle tracking solutions, robotic technologies, and artificial intelligence-based software. Although some enterprises have not yet developed concrete digitalization strategies, they continue to follow technological developments closely and believe that technological investments will enhance operational efficiency in the long term. In conclusion, this thesis provides current and original insights into the use of ICT in the logistics operations of industrial enterprises in Turkey. It contributes to the academic literature and serves as a valuable reference for businesses aiming to digitize their logistics processes. Furthermore, it lays a solid foundation for future in-depth research in this field.