A Fetihname Telling the Recapture of Egypt from the French: Kethüdâ-zâde Arif Efendi's Fetihname

Abstract

Fetih-name, as a literary genre, is a piece of art that tells about the conquest of a place or that takes place in a chapter in a chronicle. These works are; It includes the taking of a place, city or castle from the beginning to the end. These fetihnames, which can be written in both verse and prose in Turkish-Islamic Literature, have historical importance as well as being literary texts. Many fetihnames in verse, prose or mixed verse-prose in old Turkish literature were written in Arabic, Persian and Turkish. Fetihnames, which were written in verse, were generally written in masnavi verse. In the conquest-nâme, which is the subject of our study, the events that took place during the period from the occupation of Egypt, which was under Ottoman rule by the French in 1798, to its recapture in 1801, are briefly described. The fetih-nâme eulogy, which was written by Kethüdâ-zâde Ârif Efendi and called Fetih-nâme-i Garra Bâ Tevârîh-i Ra?nâ, was written in verse. In this study, Fetih-nâme-i Garra Bâ Tevârîh-i Ra?nâ will be introduced. First of all, general information about fetihnames will be given. Then, the work will be introduced in general terms and examined in terms of form and content. Finally, the transcripted text of the work will be given and the work will be presented to the use of researchers.

Fetih-nâme, edebi bir tür olarak bir yerin fetih hadisesini anlatan müstakil veya bir kronik içinde bölüm şeklinde yer almış eserlerdir. Bu eserler; başlangıcından sonuna kadar bir yerin, şehrin veya kalenin alınmasını ihtiva etmektedir. Türk-İslam Edebiyatı'nda manzum ve mensur her iki şekilde de yazılabilen bu fetihnameler, edebi birer metin olmaları yanında, tarihi öneme de sahiptir. Eski Türk edebiyatında manzum, mensur veya manzum-mensur karışık birçok fetihname Arapça, Farsça ve Türkçe olarak kaleme alınmıştır. Manzum olarak kaleme alınan fetihnameler genellikle mesnevi nazım şekliyle yazılmıştır. Çalışmamıza konu olan fetih-nâmede de Osmanlı hakimiyetinde bulunan Mısır'ın 1798 yılında Fransızlar tarafından işgal edilmesinden 1801 yılında geri alınmasına kadar geçen sürede vuku bulan olaylar kısaca anlatılmaktadır. Kethüdâ-zâde Ârif Efendi tarafından kaleme alınan ve Fetih-nâme-i Garra Bâ Tevârîh-i Ra?nâ adı verilen fetih-nâme kaside nazım şekliyle kaleme alınmıştır. Bu çalışmada, Fetih-nâme-i Garra Bâ Tevârîh-i Ra?nâ tanıtılmaya çalışılacaktır. İlk olarak fetih-nâmeler hakkında genel bilgiler verilecektir. Ardından eser, genel hatlarıyla tanıtılıp şekil ve muhteva bakımından incelenecektir. Son olarak eserin transkripsiyonlu metni verilip eser, araştırmacıların istifadesine sunulacaktır.