SUNNÎ-ŞİÎ ULEMA VE AYDINLARININ İSLAM MEZHEPLERİNİ YAKINLAŞTIRMA ÇABALARI

Abstract

İslam âlemi son yıllarda mezhep kö- kenli bir çatışmanın içerisine sürüklenmek istenmektedir. Yaşanan çatışmaları, şimdilik, mezhepsel farklılıkla açıklamak yerine, siyasal olanın mezhepsel farklılığı olarak değerlendirmek ve Sunnî-Şiî karşıtlığı üzerinden Ortadoğu coğrafyasının her an kaosa sürüklenebileceğini de göz önünde bulundurmak gerekmektedir. Bu makalede, Müslümanlar açısından önem arz eden bir mesele olarak mezheplerin yakınlaş(tırıl)ması hususu ele alınmaya çalışılacaktır. Bu amaçla ortaya konan gayretlerin tarihçesi verilecek ve bu çalışmalar da ne tür hedeflerin belirlendiği tespit edilmeye çalışılacaktır. Mezhepleri yakınlaştırma düşüncesi VI. / XII. yüzyıllarda yavaş yavaş kendini göstermeye başlamış ve ilk nüvelerini vermiş- tir. Bu nüveler zaman içerisinde filizlenmiş ve yirminci yüzyıl içerisinde olumlu denilebilecek çalışmalarla da gün be gün güçlenmiştir. Özellikle takrib müessesesinin olu- şumu bu minvalde zikredilmelidir. Çalış- mamızda bu nüvelere kısaca temas edilecek ve Ehl-i Sünnet ve Şiî ulema ve aydınlarının XX. yüzyılda yaptığı mezhepleri yakınlaş- tırma gayretleri ve çalışmaları hakkında bazı örnekler üzerinden değerlendirme yapılmaya çalışılacaktır. Üzerinde durulmaya çalışılacak isimler şunlardır: Allâme Abdullah Süveydî, Muhammed Hasan el-A'zami, Muhammed Abduh, Muhammed Reşid Rıza ve Mustafa Sibâî; Muhammed Hüseyin Âl-i Kâşifu'l-Ğitâ, Abdülhuseyn Şerefuddin, Seyyid Ali Hamaneî.