Serbest Zaman Engelleri ile Serbest Zaman Kolaylaştırıcılarını Etkileyen Faktörlerin Çoklu Göstergeler Çoklu Nedenler (ÇGÇN) Modeliyle İncelenmesi

Abstract

İnsanların çeşitli aktivitelere katılamama nedenleri ve katılımlarını kolaylaştıran faktörleri belirlemek için serbest zaman literatüründe pek çok araştırma ve analiz yapılmıştır. Yürütülen bu araştırmalarda ilgili faktörlerin kapsamlı bir biçimde değerlendirilirken bilhassa kişilerin demografik özelliklerini içeren bilgilere varyans analizleriyle yer verildiği görülmektedir, ancak literatürde konunun derinlemesine daha iyi anlaşılabilmesi için farklı analiz yöntemlerine ihtiyaç duyulduğu düşünülmektedir. Dolayısıyla cinsiyet ve medeni durumun hem serbest zaman aktivitelerine katılımı engelleyen faktörler hem de katılımı kolaylaştıran faktörler üzerinde ne derece etkili olduğunu yapısal bir model ile belirlemek bu çalışmanın temel amacını oluşturmuştur. Bartın Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimleri Etik Kurulu Başkanlığı’nın 08.01.2021 tarih ve 2020-SBB-0343 sayılı kararıyla çalışmanın etik kurallara uygun olduğuna karar verilmiştir. Kolayda örneklem yöntemiyle seçilen 332 sedanter kişi üzerinde yürütülen araştırmada, Boş Zaman Engelleri Ölçeği Kısa Formu (BZEÖ-KF) ile Serbest Zaman Kolaylaştırıcıları Ölçeği (SZKÖ) veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Ölçekler arasındaki ilişkiyi incelemek için oluşturulan araştırma modeli Çoklu Göstergeler Çoklu Nedenler (ÇGÇN) modeliyle test edilmiştir. Çalışma sonucunda cinsiyet ve medeni durum serbest zaman engelleri üzerinde doğrudan negatif bir etkiye sahipken, serbest zaman kolaylaştırıcıları üzerinde doğrudan pozitif yönde etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Bu durum sedanter bireylerin serbest zaman aktivitelerine katılabilme ya da katılamama düzeyleri üzerinde cinsiyet ile medeni durum değişkeninin manidar bir etki yarattığı şeklinde yorumlanabilir.