Orman Köylerindeki Kadın Kooperatifi Ortaklarının Kooperatifçiliğe Bakışları ve Beklentileri: Devrek Güneşi Kooperatifi Örneği

Abstract

Kooperatifler orman köyleri gibi kırsal yerleşimlerde sosyal ve ekonomik hayatta pek görünür olmayan kadınların istihdam edilmesinde ve söz sahibi olmalarında önemli bir yere sahiptir. Demokratik ve katılım-cı yapılarından dolayı kooperatifler, Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarına ulaşmada da etkin bir araç olarak görülmektedir. Özellikle kadın kooperatiflerinin ülke kalkınmasındaki önemine kalkınma planlarında da değinilmekte ve bu çerçevede kooperatifçiliğin desteklenmesine gayret gösterilmektedir. Kırsal alanlarda faaliyet gösteren kooperatiflerin cinsiyet eşitsizliğiyle ilgili kronikleşen sorunları, 2000’li yılların başında kırsaldaki kadınların da kendi aralarında örgütlenip kadın kooperatiflerini kurmalarına vesile olmuştur. Günümüzde kırsalda katma değer yaratan, toplumsal cinsiyet eşitliği ve eşitsizliğin azaltılması gibi sürdürü-lebilir kalkınma amaçlarına ulaşmada önemli adımlar atan kadın kooperatiflerinin sayısı her geçen gün artmaktadır. Bu gelişmelere karşın kırsaldaki kadın kooperatiflerinin ortak yapılarını inceleyen araştırma sayısı çok azdır. Bu araştırmanın amacı, kadın kooperatifi örgütlenmesinde, üretimde, bölgesel odun dışı orman ürünlerinden katma değer yaratmada başarılı olarak görülen, dolayısıyla kırsal kalkınmaya da bü-yük katkıları olan, Devrek Güneşi Kooperatifi (Devrek/Zonguldak) ortaklarının kooperatifçiliğe bakış açılarının ve kooperatiflerinden olan beklentilerinin belirlenmesidir. Bunları tespit edebilmek için ortaklara yönelik 42 sorudan oluşan bir anket formu oluşturulmuştur. Bu anketler 30 kooperatif ortağına yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulanmıştır. Anket sorularına verilen cevapların Microsoft Excel programıyla frekans ve yüzde dağılımları belirlenerek nitel veri analizi ile yorumlanmıştır. Devrek Güneşi Kooperatifi ortakları kooperatifçiliğinin anlamını bilmekte ve bu doğrultuda da çalışmakta, üretmektedirler. Ortakların arasında çok az bir fikir ayrılığı olmasına rağmen birlikte çalışma kültürünü benimsemişlerdir. Bunun nedeni kooperatifte şeffaf, hesap verilebilir ve samimi bir yönetim anlayışının işlemesidir. Orman köyle-rindeki kadınlar kooperatif ortağı olmalarıyla birlikte, özgüvenlerini ve ekonomik özgürlüklerini kazanmış, aynı zamanda eğitim seviyelerini de yükseltme imkânı bulmuşlardır. Elde edilen bulgular, kırsal kesimde yeni kurulacak ya da bir türlü başarıyı yakalayamayan kadın kooperatiflerine yol gösterici olacaktır.