Bizans Dönemi’nde Kaşıklar ve Mezarlarla Bağlantısı

Abstract

Öz Tarihi çağlardan itibaren birçok eşya mezar hediyesi olarak ölen bireylerin yanında yerini almıştır. Çeşitli materyallerden oluşan bu mezar hediyelerinden biri ise kaşıktır. Bu çalışma, Bizans Dönemi arkeolojik verileri bağlamında, mezar hediyesi olan kaşıkların çok katmanlı anlamını incelemeyi amaçlamaktadır. Gündelik hayatta beslenme ile liturjik uygulamalarda merkezi bir işleve sahip olan kaşık, ölüm sonrasına yönelik ritüel bağlamda da kritik bir nesne olarak konumlanmaktadır. Mezar buluntularında kaşıkların konumlandırma analizi, bilinçli bir mekânsal seçimle bedensel bakım ve beslenme ihtiyacının ölüm sonrası hayata aktarımı fikrine işaret etmektedir. Yoğunluk ve statü unsuru olarak değerlendirilen bu nesnelerin, koruma ve yeniden doğuş temalarıyla olan güçlü bağını ortaya koymaktadır. Sosyal açıdan, değerli madenlerden yapılmış, edebi veya ikonografik yazılarla süslenmiş kaşıklar, toplumsal statünün mezar içinde de sürdürülmesi işlevini üstlenmiştir. Ayrıca, kozmetik ve tedavi amaçlı kullanım izleri taşıyan bazı buluntular, kaşıkların sadece beslenme değil, aynı zamanda bedensel bütünlüğün korunması ve apotropaik uygulamalarla da ilişkili olduğunu düşündürür. Sonuçta Bizans mezarlarındaki kaşıklar; günlük pratiğin, dinsel inancın ve sosyal hiyerarşinin öte-dünyaya taşınmış somut bir göstergesi olarak, defin ritüellerinin ve ölüm sonrası ruh algısının anlaşılmasında vazgeçilmez bir materyal kanıt sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Apotropaik, Bizans, Gümüş, Kaşık, Mezar.Abstract Across the various historical periods, a significant number of artefacts have been found to have been placed with the remains of deceased individuals in burial contexts. It is evident that among these funerary objects, which have been crafted from a variety of materials, is the spoon. The present study has been conceived with the objective of investigating the multifaceted meanings attributed to spoons interred as grave offerings within the context of Byzantine Period archaeological data. The spoon occupies a pivotal role in both quotidian sustenance and liturgical practices, and it is also positioned as a critical artefact within the ritual context pertaining to the afterlife. An analysis of the positioning of spoons in funerary assemblages suggests a deliberate spatial choice, indicating the transference of the need for bodily care and nourishment into the subsequent life. These artefacts, regarded as indicators of both material density and social status, evince a potent connection to themes of preservation and rebirth. From a social perspective, spoons crafted from precious metals and embellished with literary or iconographic inscriptions served the function of perpetuating social standing within the tomb itself. Furthermore, the presence of spoons with traces of both cosmetic and medicinal use indicates that these implements were not solely associated with nutrition, but also with the maintenance of physical well-being and the performance of apotropaic practices. In conclusion, the analysis of spoons discovered in Byzantine burials has been shown to offer indispensable material evidence for comprehending funerary rites and perceptions of the soul in the afterlife. This is due to the fact that they represent a tangible projection of daily practice, religious belief, and social hierarchy into the oikoumene beyond.